Artykuły z 2025 roku

Wyobraź sobie zaledwie 30 km od zgiełku Warszawy, w sercu zielonego Milanówka, stoją dwie majestatyczne, ale zapomniane wille. Otoczone dzikim parkiem, z balkonami jak z bajki i wieżyczkami, które przypominają zamki z horrorów. To Turczynek – miejsce, które przyciąga jak magnes miłośników przygód, historii i dreszczyku emocji.
Czy czujesz już tę aurę tajemnicy? Chodź, zabiorę Cię w podróż po tym magicznym, choć smutnym zakątku! Skąd się wziął ten skarb?
Początek XX wieku, czasy belle époque. Zamożni warszawscy przemysłowcy – Wilhelm Wellisch i Jerzy Meyer, spowinowaceni z potężnym rodem Toeplitzów – postanawiają zbudować sobie podmiejskie raje. W latach 1904–1905 powstają dwie bliźniacze wille, zaprojektowane przez łódzkiego geniusza Dawida Lande. Eklektyzm, wczesny modernizm, centralne ogrzewanie, prąd i kanalizacja – luksus na tamte czasy!
W willi należącej do rodziny Wellischów – konkretnie u Leopolda Wellischa, syna założyciela posiadłości Wilhelma, podczas I wojny światowej, mieszkał sam Leon Wyczółkowski, malując pejzaże w otoczeniu wiekowych lip. Leopold był zapalonym mecenasem sztuki i kolekcjonerem, zaprzyjaźnionym z artystami. To dzięki jego gościnności malarz znalazł tu schronienie przed wojennym chaosem. Willa Wellischów (zwana Turczynek A) była idealnym miejscem: nowoczesna, z widokiem na malowniczy park, aleję lipową i las. Wyczółkowski mógł tu odpocząć, malować i cieszyć się spokojem. Niektóre źródła sugerują, że lubił wracać do Turczynka także po wojnie – to miejsce po prostu go oczarowało!

Wyobraź sobie: stoisz na moście starszym od Kolumba, pod tobą płynie rzeka, która co kilkadziesiąt lat przypomina mieszkańcom, kto tu naprawdę rządzi. Nad tobą wznosi się twierdza tak ogromna, że Prusacy uznali ją za „klucz do Śląska”. A w dole, pod twoimi stopami, ciągnie się labirynt piwnic, w których podobno do dziś słychać kroki bezcielesnych strażników. Witaj w Kłodzku – najpiękniejszym i najbardziej upartym mieście Dolnego Śląska.
Twierdza Kłodzka to nie jest zwykła forteca. To prawdziwy kolos: 7 bastionów, 60 hektarów, kilometry podziemnych korytarzy i fama najdroższego projektu Fryderyka II. Król podobno rzucił na stół 6 milionów talarów i powiedział: „Zróbcie coś, czego nawet Napoleon nie weźmie”.To zrobili, a władca na widok rachunku prawie zemdlał.
W środku zwiedzasz kazamaty, w których więziono m.in. przyszłego króla Francji (tak, tego nieszczęsnego Ludwika XVII). Przewodnicy z lubością opowiadają, jak w 1807 roku twierdza jako jedna z nielicznych w Europie nie poddała się Napoleonowi.

Śląska Góra Świętej Anny (niem. Sankt Annaberg, 408 m n.p.m.) to najwyższe wzniesienie Wyżyny Śląskiej, położone około 40 km na południowy wschód od Opola i 50 km od Katowic. Dla jednych to najważniejsze sanktuarium Górnego Śląska, dla innych – miejsce pamięci powstań śląskich i III powstania szczególnie, dla jeszcze innych – niezwykły rezerwat geologiczny z nieczynnym kamieniołomem. Wszystko to sprawia, że jest to jedna z najciekawszych jednodniowych lub weekendowych wycieczek na Śląsku.
Wzgórze było zamieszkane już w czasach prehistorycznych, a w średniowieczu stało się miejscem kultu św. Anny – według legendy w 1444 roku pasterz Franciszek Sawicki odnalazł tu figurkę św. Anny Samotrzeciej. W 1516 roku Mikołaj Strzela ufundował drewniany kościół, który szybko stał się celem pielgrzymek. W XVII wieku franciszkanie zbudowali barokowy zespół klasztorny, który przetrwał do dziś w niemal niezmienionej formie.
Najtragiczniejszy i jednocześnie najbardziej symboliczny okres w historii Góry Świętej Anny to maj 1921 roku – bitwa na Annabergu podczas III powstania śląskiego. To właśnie tutaj, w dniach 21–26 maja, rozegrały się najcięższe walki całego powstania. Niemiecka Freikorps pod dowództwem gen. Bernharda von Hülsena zdobyła wzgórze, które wcześniej zajęli polscy powstańcy Wojciecha Korfantego. Po stronie polskiej walczył m.in. pułk katowicki i wołodyjowszczacy.

Zamek w Olsztynie to idealne miejsce na jednodniową wycieczkę – łączy historię, piękne widoki i odrobinę magii. W pogodny dzień z wieży widać nawet klasztor na Jasnej Górze! My byliśmy tu dwukrotnie i jak to w życiu – raz świeciło nam słońce, a raz trafiliśmy na bury i szary dzień. Za każdym razem ruiny wyglądały jak z bajki.
Zamek w Olsztynie to miejsce, w którym historia wciąż krzyczy. Wchodzisz na wzgórze, kamienie skrzypią pod butami i nagle – bum! Przed tobą wyrasta potężna, 36-metrowa wieża, która wygląda, jakby ktoś wyrwał ją z „Władcy Pierścieni” i rzucił na Jurę.
Wiatr szumi w dziurach po kulach armatnich, a gdzieś z dołu słychać rzekę Wartę. Jesteś w Olsztynie – jednym z najpiękniejszych Orlich Gniazd, który wciąż żyje, oddycha i… ma swoje sekrety.
Kiedyś tu rządzili królowie i zdrajcy. Z zamkiem związane są takie postaci jak: Wacław II, Jan Muskata, Kazimierz Wielki, Władysław Opolczyk, Władysław Jagiełło, Kazimierz Jagiellończyk, Zygmunt I Stary (który, zanim został królem, był przez kilka lat starostą olsztyńskim), Zygmunt August czy Maksymilian Habsburg.
Wyobraź sobie rok 1587. Do bramy dobija się armia arcyksięcia Maksymiliana Habsburga. W huku wystrzałów daje się usłyszeć płacz dziecka. To pochwycony przez napastników syn burgrabi olsztyńskiego zamku- Kacpra Karlińskiego.

Niemodlin, malownicze miasteczko położone w województwie opolskim, zaledwie 30 km od Opola, to miejsce, gdzie historia splata się z naturą w harmonijną całość. Otoczony gęstymi borami i meandrami rzeki Ścinawy Niemodlińskiej, Niemodlin przyciąga miłośników zabytków, spacerów i spokojnego wypoczynku. Z zaledwie 6 tysiącami mieszkańców, to jedno z najstarszych osiedli na Śląsku Opolskim, którego korzenie sięgają XIII wieku.
Historia Niemodlina zaczyna się w pierwszej połowie XIII wieku, za panowania księcia opolskiego Kazimierza I. W 1224 roku w dokumentach pojawiła się wzmianka o "Niemodline villa nostra" – osadzie przy dawnym Szlaku Bursztynowym, łączącym Bałtyk z Rzymem. W 1313 roku po śmierci Bolka I powstało Księstwo Niemodlińskie. Jego pierwszym władcą został Bolesław, syn Bolka, który wzniósł tu kamienny zamek w miejsce drewnianego umocnienia.
Zamek, otoczony fosą i murami, stał się siedzibą książąt piastowskich, broniąc szlaków handlowych ze Śląska na Morawy. Do 1532 roku pozostawał w rękach śląskich Piastów, po czym przeszedł na margrabiów brandenburskich z dynastii Hohenzollernów.

Opole, stolica województwa opolskiego, to miasto o bogatej historii sięgającej IX wieku, kiedy to powstała osada słowiańska na Wyspie Pasiece. Dziś liczy około 128 tysięcy mieszkańców i jest ważnym ośrodkiem kulturalnym, edukacyjnym oraz turystycznym na południu Polski.
Położone nad Odrą, z malowniczymi kanałami i zielonymi terenami, Opole łączy zabytki średniowieczne z nowoczesnymi atrakcjami. To idealne miejsce na weekendowy wypad – kompaktowe, przyjazne i pełne niespodzianek.
Opole słynie przede wszystkim z festiwali muzycznych, które przyciągają tłumy z całego kraju. Najstarszy i najbardziej ikoniczny to Krajowy Festiwal Piosenki Polskiej w Opolu, organizowany od 1963 roku w Amfiteatrze Tysiąclecia. To tutaj debiutowały gwiazdy jak Maryla Rodowicz czy Seweryn Krajewski. Festiwal odbywa się zazwyczaj w czerwcu i obejmuje koncerty, premiery oraz galę debiutów.
Ale nie tylko piosenką Opole słynie.

Stargard, położony w województwie zachodniopomorskim, to jedno z najstarszych miast w Polsce, które zachwyca turystów swoją średniowieczną architekturą i spokojną atmosferą. Dawniej znany jako Stargard Szczeciński (do 2015 roku), dziś po prostu Stargard. Nazwa pochodzi od pomorskiego "stari gard" (stary gród).
Miasto jest ważnym węzłem komunikacyjnym aglomeracji szczecińskiej i perłą Europejskiego Szlaku Gotyku Ceglanego. Z populacją około 67 tysięcy mieszkańców, miasto łączy w sobie ślady burzliwej historii z nowoczesnymi udogodnieniami, czyniąc je idealnym celem na weekendowy wypad lub dłuższy pobyt.
Początki Stargardu sięgają VI wieku, kiedy na terenie dzisiejszego osiedla Osetno istniał słowiański gród. Pierwsza wzmianka o nim pochodzi z 1124 roku, a w 1140 założono tu kościół, co świadczy o wczesnym chrystianizowaniu tych ziem. W 1243 roku miasto otrzymało prawa miejskie na prawie magdeburskim od Barnima I, księcia pomorskiego. Stargard szybko stał się ważnym ośrodkiem handlowym w Księstwie Pomorskim, rozwijając się dzięki portowi nad rzeką Iną i przynależności do Hanzeatyckiej Ligi.

Historia pałacu w Żyrowej sięga średniowiecza. Początki osady i pierwszej siedziby sięgają przełomu XIII i XIV wieku, gdy około 1285 roku książę Bolesław Opolski nadał dobra żyrowskie cystersom z Jemielnicy. Zakonnicy wybudowali wówczas murowany klasztor, który stał się podstawą późniejszej rezydencji.
W 1361 roku wieś wraz z klasztorem trafiła w świeckie ręce, a od 1447 roku stała się rodową siedzibą rodziny von Zyrowskich (Żyrowskich), którzy wznieśli tu zameczek obronny. Losy pałacu zmieniły się w czasie wojny trzydziestoletniej. Majątek należący do Jerzego Fryderyka Żyrowskiego walczącego po stronie protestantów przeciwko katolickim Habsburgom został skonfiskowany, a zabrane dobra kupił baron Melchior Ferdynand von Gaschin (Gaszyński), starosta opolsko-raciborski i podkomorzy cesarski. W latach 1631–1644 na ruinach zameczku wzniósł on wczesnobarokową rezydencję – jedną z największych budowli tego stylu na Opolszczyźnie.

Dworek w Żarnowcu, malowniczo położony w sercu Podkarpacia, to miejsce nierozerwalnie związane z życiem i twórczością Marii Konopnickiej – jednej z najwybitniejszych polskich pisarek epoki pozytywizmu. Ten skromny, ale pełen uroku dworek, otoczony ogrodem i atmosferą minionych wieków, jest dziś muzeum poświęconym poetce, które przyciąga zarówno miłośników literatury, jak i turystów szukających historycznych perełek. Dworek w Żarnowcu został podarowany Marii Konopnickiej w 1903 roku przez naród polski z okazji 25-lecia jej pracy literackiej. Była to forma uznania dla jej twórczości, która obejmowała zarówno poezję patriotyczną, jak i utwory dla dzieci, takie jak „O krasnoludkach i sierotce Marysi” czy „Na jagody”. Konopnicka, która przez wiele lat zmagała się z trudnościami finansowymi i osobistymi, przyjęła dar z wdzięcznością, choć w dworku mieszkała tylko przez kilka ostatnich lat swojego życia, od 1903 do 1910 roku.

Ząbkowice Śląskie, położone w sercu Dolnego Śląska na Przedgórzu Sudeckim, to niewielkie miasto pełne kontrastów: średniowiecznych zabytków, mrocznych legend i urokliwych krajobrazów. Dawniej znane jako Frankenstein – nazwa, która do dziś budzi skojarzenia z powieścią Mary Shelley – Ząbkowice przyciągają turystów. Wyobraź sobie: przechadzasz się krzywymi uliczkami średniowiecznego miasta, a nad Tobą góruje wieża odchylona o ponad 2 metry – druga po Pisie w Europie! Witaj w Ząbkowicach Śląskich, perle Dolnego Śląska, gdzie historia szepcze sekrety z każdego kamienia, a legendy o Frankensteinie budzą dreszcze. To nie sen – to realna przygoda dla 14 tysięcy mieszkańców i setek tysięcy turystów rocznie! Z pobliskimi Sudetami i Kłodzkiem na wyciągnięcie ręki, Ząbkowice to Twój idealny start na dolnośląskiej wyprawie.
Historia Ząbkowic Śląskich sięga drugiej połowy XIII wieku, kiedy to około 1280 roku książę Henryk V Brzuchaty założył osadę w strategicznym miejscu – na skrzyżowaniu szlaków handlowych z Wrocławia do Pragi i z Nysy do Świdnicy.

Gorzów Wielkopolski jak sama nazwa wskazuje jest położony w województwie lubuskim. 🙂 To miasto położone nad Wartą jest często porównywane z sąsiednią Zieloną Górą. Gorzów jest siedzibą wojewody, a Zielona Góra marszałka województwa. Gorzów przyciąga turystów swoją różnorodnością – od zabytków po sportowe emocje, szczególnie związane z żużlem. Mecze między miejscową Stalą Gorzów a Falubazem Zielona Góra, zwane „derbami Ziemi Lubuskiej”, to prawdziwe święto dla kibiców. Stadiony wypełniają się po brzegi, a emocje sięgają zenitu. Oba miasta traktują żużel nie tylko jako sport, ale i element lokalnej tożsamości, co sprawia, że rywalizacja jest pełna pasji. Pomnik Edwarda Jancarza z 2005 roku powstały w Gorzowie spotkał się z odpowiedzią i pomnikiem Andrzeja Huszczy w drugim mieście odsłoniętym w 2018. Jeden jest pierwszym na świecie pomnikiem żużlowca, drugi pierwszym na świecie dynamicznym pomnikiem żużlowca. Jest wiele innych dziedzin, w których miasta rywalizują. Odwiedziliśmy obydwa, a swoje subiektywne porównanie i opinię przedstawiliśmy przy okazji artykułu o Zielonej Górze.

Pałac w Gorzanowie, położony w malowniczej Kotlinie Kłodzkiej, to jeden z najbardziej imponujących zabytków Dolnego Śląska. Ten renesansowo-barokowy kompleks, otoczony romantycznym parkiem, kryje w swoich murach ponad 400 lat historii, pełnej intryg, artystycznych pasji i tajemnic.
Wyobraź sobie pałac jak z baśni: strzeliste wieże, renesansowe sgraffita tańczące na ścianach, a w środku ponad 100 komnat skrywających historie miłości, tajemnic i zaginionych skarbów. Pałac w Gorzanowie to ukryty skarb Dolnego Śląska, który w sercu Kotliny Kłodzkiej wciąż walczy o swój dawny blask.
Choć przez dekady popadał w ruinę, dziś odzyskuje blask dzięki pasjonatom, którzy walczą o jego przetrwanie. Byliśmy tu 20 lat temu. Zastaliśmy wtedy popadający w ruinę ogromny, zamknięty dla turystów obiekt z zapadniętym dachem. Nasza ponowna wizyta w 2025 roku to wspaniałe dwie godziny oprowadzania przez właściciela pałacu, który ciekawie i barwnie opowiadał o historii, własnym pomyśle na życie, trudzie w pozyskiwaniu środków i absurdach urzędniczych związanych z renowacją obiektu. To długi spacer po pałacowych wnętrzach, które mimo wielu przeciwności zaczynają odzyskiwać dawny wystrój i cieszą oczy.

Łambinowice, niewielka wieś w województwie opolskim, położona na pograniczu Górnego i Dolnego Śląska, to miejsce o wyjątkowo burzliwej i tragicznej historii. Znane niegdyś jako Lamsdorf, stało się symbolem cierpienia jeńców wojennych z różnych epok. Na terenie dawnego poligonu wojskowego funkcjonowały obozy jenieckie już od XIX wieku. Zmieniali się tylko strażnicy obozowi - kiedyś władze pruskie, później niemieckie i polskie. Przez baraki obozowe przewinęły się setki tysięcy ludzi, a śmierć poniosło tu dziesiątki tysięcy z nich. Dziś Łambinowice to Miejsce Pamięci Narodowej, przyciągające turystów i badaczy historii.
Historia obozów w Łambinowicach sięga roku 1870, kiedy to w czasie wojny prusko-francuskiej władze pruskie utworzyły na terenie poligonu Lamsdorf obóz dla francuskich jeńców wojennych. Pierwsi więźniowie przybyli jesienią 1870 roku, a obóz opuścili wiosną 1871. Szacuje się, że przetrzymywano tu 3500–4000 Francuzów, którzy prawdopodobnie sami uczestniczyli w rozbudowie infrastruktury. Zmarłych chowano na Starym Cmentarzu Jenieckim, gdzie dziś spoczywa 52 z nich, upamiętnionych pomnikiem. To był pierwszy rozdział mrocznej sagi tego miejsca.
Obozy ożyły ponownie w czasie I wojny światowej...

Wieluń, położony w województwie łódzkim, to miasto o niemal 800-letniej historii, które łączy średniowieczny urok z dramatycznymi wydarzeniami XX wieku. Znany jako „polska Guernica” z powodu tragicznego nalotu z 1 września 1939 roku, Wieluń oferuje turystom nie tylko bogatą historię, ale także liczne atrakcje, zabytki i ciekawostki. Według miejscowej legendy nazwa Wieluń pochodzi od cudownego objawienia, w którym książę Władysław Odonic ujrzał jelenia z kielichem i Barankiem Bożym, co skłoniło go do założenia osady.
Wieluń, wymieniony po raz pierwszy w dokumentach z 1282 roku jako Velun, ma swoje początki w średniowieczu. W XIII wieku, za panowania Kazimierza Wielkiego, miasto stało się ważnym ośrodkiem administracyjnym i handlowym, położonym na skrzyżowaniu szlaków, w tym słynnego Szlaku Bursztynowego. Król wzniósł tu zamek, mury obronne i trzy kościoły, co przyczyniło się do rozwoju miasta. W XIV wieku Wieluń był stolicą księstwa wieluńskiego, a w XVI wieku miejscem obrad sejmików ziemskich.
W 1424 roku Władysław Jagiełło wydał w Wieluniu edykt skierowany przeciwko husytom, co świadczy o ówczesnym znaczeniu miasta.
Miasto przeżywało wzloty i upadki, w tym najazdy, pożary i potop szwedzki (1655–1660), który znacząco osłabił jego pozycję. Jednak to wydarzenia II wojny światowej, szczególnie nalot z 1 września 1939 roku, na zawsze zmieniły oblicze Wielunia.

Jezioro Turawskie, położone zaledwie 20 km na północny wschód od Opola, w sercu województwa opolskiego, to jedno z najpiękniejszych miejsc południowej Polski. Kompleks czterech jezior – Dużego, Średniego, Małego i Srebrnego (zwanego także Szmaragdowym lub Zielonym) – otoczony sosnowymi lasami Stobrawsko-Turawskimi, przyciąga turystów spragnionych relaksu, aktywności na świeżym powietrzu i bliskości natury.
Jezioro Turawskie, zwane także Jeziorem Dużym, to sztuczny zbiornik retencyjny, który powstał w latach 1933–1938 na rzece Mała Panew. Jego budowa miała na celu ochronę Opola przed powodziami oraz zapewnienie wody dla żeglugi na Odrze. Projekt stworzenia Jeziora Turawskiego zainicjowany przez hrabiego Karola von Garniera, właściciela okolicznych dóbr, wymagał zgody samego Adolfa Hitlera, dlatego było ono nazywane Jeziorem Hitlera.

Do Mosznej przyjechaliśmy po 20 latach. Kiedyś zamek, a raczej pałac w Mosznej odwiedzaliśmy jeszcze w czasie, gdy było tu Centrum Terapii Nerwic i ze względu na obecność pacjentów z zaburzeniami psychicznymi dostęp do pomieszczeń pałacowych był niemożliwy. Teraz powstał tu kompleks hotelowy, a sam budynek można zwiedzać przez cały rok. To co zobaczyliśmy obecnie zachwyca: wspaniale prezentujący się pałac, park z długimi alejkami wiodącymi wzdłuż kanałów wodnych. Jedna z alejek prowadzi do odnowionego małego cmentarza z nagrobkami dawnych właścicieli. Od strony parku wspaniale prezuntują się fontanny, a co godzina woda zaczyna tańczyć w rytmie muzyki klasycznej słyszalnej z głośników.
Moszna to niewielka miejscowość położona ok. 34 km od Opola. Kiedyś była podobno własnością templariuszy, ale śladów ich bytności obecnie nie widać. Pałac o niesamowitej architekturze wybudowano w połowie XVIII wieku. Czerwcowej nocy w 1896 roku doszło do ogromnego pożaru, a obecna bryła to konsekwencja fantazyjnej odbudowy obiektu przez właściciela Franza Huberta Tiele-Winklera.

Klasztor na Świętym Krzyżu, położony na Łysej Górze (595 m n.p.m.), to jedno z najważniejszych miejsc sakralnych i turystycznych w Polsce. Uznawany za najstarsze sanktuarium w kraju, przyciąga rocznie ponad 300 tysięcy pielgrzymów i turystów, oferując nie tylko duchowe przeżycia, ale także fascynującą historię, unikalne atrakcje i piękne krajobrazy Gór Świętokrzyskich.
Święty Krzyż, zwany także Łysą Górą lub Łyścem, od wieków był miejscem kultu. W czasach pogańskich na szczycie góry znajdowało się sanktuarium, gdzie czczono słowiańskie bóstwa, a według legend odbywały się tam sabaty czarownic. O tym, że Łysa Góra była miejscem kultu pogańskiego świadczą pozostałości kamiennego wału kultowego z VIII wieku.
Chrześcijańska historia tego miejsca zaczyna się na przełomie X i XI wieku. Tradycja przypisuje fundację klasztoru Bolesławowi Chrobremu w 1006 roku, choć niektórzy historycy wskazują na Bolesława Krzywoustego i okres między 1102 a 1138 rokiem jako bardziej prawdopodobny czas powstania opactwa benedyktynów.

Zamek Chojnik, położony na malowniczym wzgórzu o tej samej nazwie (627 m n.p.m.) w Jeleniej Górze-Sobieszowie, to jedna z najpiękniejszych i najbardziej znanych ruin zamkowych na Dolnym Śląsku. Otoczony Karkonoskim Parkiem Narodowym, przyciąga turystów swoją bogatą historią, fascynującymi legendami, zapierającymi dech w piersiach widokami oraz różnorodnymi atrakcjami.
Zamek Chojnik został wzniesiony w XIV wieku z inicjatywy księcia świdnicko-jaworskiego Bolka II Małego, ostatniego niezależnego piastowskiego władcy na Śląsku. Warownia powstała na skalistym szczycie góry Chojnik, którego strome urwisko od strony południowo-wschodniej (tzw. Piekielna Dolina) czyniło ją niemal niemożliwą do zdobycia. Zamek pełnił funkcję obronną, stanowiąc kluczowy element systemu fortyfikacji księstwa.
Po śmierci Bolka II zamek przeszedł w ręce rodu Schaffgotschów, którzy w XVI wieku przebudowali go w stylu renesansowym, przekształcając w reprezentacyjną rezydencję. Niestety, w 1675 roku zamek spłonął po uderzeniu pioruna, co doprowadziło do jego trwałego zniszczenia.
Rodzina Schaffgotschów, posiadająca pałac w pobliskich Cieplicach, nie podjęła się odbudowy. Od XIX wieku ruiny stały się popularną atrakcją turystyczną, a w 1822 roku na zamku otwarto schronisko, które nadało miejscu nowy charakter.

Wierzchosławice to malownicza wieś i miejsce o bogatej historii i niezwykłym znaczeniu dla polskiej kultury oraz ruchu ludowego. Znana jest przede wszystkim jako rodzinna miejscowość Wincentego Witosa, trzykrotnego premiera II Rzeczypospolitej. Wierzchosławice przyciągają turystów zainteresowanych historią, architekturą drewnianą oraz pięknem okolicznej przyrody.
Wincenty Witos (1874–1945) to jedna z najważniejszych postaci w historii Polski, lider ruchu ludowego i trzykrotny premier Rzeczypospolitej (1920–1921, 1923, 1926). Urodził się 21 stycznia 1874 roku w przysiółku Dwudniaki w Wierzchosławicach, w ubogiej rodzinie chłopskiej. Jego życie było symbolem drogi „od pługa do parlamentu”. Pomimo skromnych początków – edukację zakończył na dwuklasowej szkole ludowej, a dalszą wiedzę zdobywał jako samouk – Witos stał się wybitnym politykiem i orędownikiem praw chłopów.
Witos przez ponad 20 lat (1908–1931) pełnił funkcję wójta Wierzchosławic, przyczyniając się do rozwoju wsi. Z jego inicjatywy powstały m.in. Kółko Rolnicze, straż pożarna, młyn parowy oraz kanał melioracyjny „Ulga”, który poprawił warunki rolnicze. Jego działalność polityczna, w tym przewodzenie Polskiemu Stronnictwu Ludowemu „Piast” oraz współtworzenie Centrolewu, uczyniły Wierzchosławice symbolem ruchu ludowego w Polsce. Witos, mimo prześladowań, więzienia i emigracji w okresie międzywojennym, pozostał wierny swojej wsi, gdzie został pochowany w 1945 roku.

Muzeum Archeologiczne i Rezerwat Krzemionki Opatowskie to wyjątkowe miejsce na mapie Polski, które przenosi zwiedzających w fascynujący świat neolitu i wczesnej epoki brązu. Położone zaledwie 8 km od Ostrowca Świętokrzyskiego, w sercu województwa świętokrzyskiego, Krzemionki to jeden z najważniejszych archeologicznych zabytków w Europie, wpisany w 2019 roku na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO. Odwiedzaliśmy to miejsce prawie 20 lat temu i obecnie po raz drugi. Podczas pierwszej wizyty widzieliśmy rekonstrukcję wioski z okresu neolitu oraz krótką trasę podziemną przedstawiającą kopalnię krzemienia. Obecnie dobudowano wiele nowych budynków, wystawa jest dużo większa i umieszczona w nowym pawilonie, a multimedia pomagają w odtworzeniu dawnego świata. Widać, że popularność związana z wyróżnieniem UNESCO i pozyskane środki finansowe posłużyły do uatrakcyjnienia muzeum.

Zakynthos, zwana także Zante, to trzecia co do wielkości wyspa w archipelagu Wysp Jońskich, położona na Morzu Jońskim, około 16 km od zachodniego wybrzeża Peloponezu. Słynie z turkusowych wód, malowniczych plaż, klifów, jaskiń oraz wyjątkowej przyrody, w tym żółwi morskich Caretta caretta. Wyspa łączy piękno natury z bogatą historią i kulturą, choć wiele zabytków ucierpiało w wyniku trzęsienia ziemi w sierpniu 1953 roku.

Zakynthos ma bogatą historię sięgającą czasów mitologicznych. Według Homera wyspa była częścią królestwa Odyseusza. Jej nazwa pochodzi od mitycznego Zakynthosa, syna króla Troi. W średniowieczu wyspa była częścią Cesarstwa Bizantyjskiego, a od 1484 do 1797 roku znajdowała się pod panowaniem Wenecji, co ukształtowało jej kulturę i architekturę. W XIX wieku Zakynthos była częścią Państwa Wysp Jońskich pod protektoratem brytyjskim, a w 1864 roku oficjalnie stała się częścią Grecji.
Trzęsienie ziemi w 1953 roku o sile 7,2 w skali Richtera zniszczyło ponad 90% budynków na wyspie, w tym większość zabytków. Miasto Zakynthos zostało niemal zrównane z ziemią, a pożary pogorszyły sytuację. Przetrwały tylko nieliczne budowle, takie jak kościół św. Dionizosa, kościół św. Mikołaja i siedziba Narodowego Banku. Odbudowa miasta uwzględniała rygorystyczne normy antysejsmiczne, co pomogło przetrwać kolejne trzęsienia, np. w 2005 i 2018 roku. Makieta miasta sprzed trzęsienia znajduje się w Muzeum Bizantyjskim.

Będąc w województwie świętokrzyskim warto zajechać do wsi Michniów i spędzić tu kilka godzin w miejscowym muzeum przypominającym straszne wojenne czasy. W dniach 12–13 lipca 1943 roku wieś została spacyfikowana przez Niemców. To była jedna z najtragiczniejszych zbrodni dokonanych przez niemieckich okupantów na polskiej wsi podczas II wojny światowej. Michniów stał się symbolem martyrologii z powodu skali okrucieństwa i masowego mordu na cywilach.
Mieszkańcy Michniowa aktywnie wspierali polski ruch oporu, w szczególności Zgrupowania Partyzanckie Armii Krajowej pod dowództwem por. Jana Piwnika „Ponurego”, które działały w pobliskich lasach na Wykusie. W pobliskich Janowicach znajduje się dom rodzinny słynnego partyzanta z urządzoną w nim izbą pamięci (budynek jest widoczny na jednym z naszych zdjęć). Aby ją zwiedzić należy jednak wcześniej telefonicznie uzgodnić wizytę.
Ludność Michniowa była zapleczem dla partyzantów – mieszkańcy dostarczali żywność, leki, schronienie, a niektórzy wstępowali w szeregi AK. Niemcy, świadomi tego wsparcia, postanowili przykładnie ukarać wieś, aby zastraszyć inne miejscowości wspierające ruch oporu. Decyzja o pacyfikacji zapadła 8 lipca 1943 roku w Radomiu, na podstawie donosów konfidentów, w tym szpiega Jerzego Wojnowskiego ps. „Motor”.

Dziś wróciliśmy pamięcią do roku 2008, w którym odwiedziliśmy Bośnię i Hercegowiną. Mimo tego, że wojna na Bałkanach skończyła się wiele lat wcześniej, to jej ślady były widoczne na wielu budynkach Mostaru. Ciekawi jesteśmy czy ktoś z Was odwiedzając to miasto obecnie dostrzeże zmiany w stosunku do zamieszczonych przez nas zdjęć?
Mostar to malownicze miasto w południowej części Bośni i Hercegowiny, położone w dolinie rzeki Neretwy. Znane jest przede wszystkim z ikonicznego Starego Mostu. Od niego pochodzi nazwa miasta. Słowo „mostari”, czyli „strażnicy mostu”, odnosi się do ludzi, którzy kiedyś strzegli Starego Mostu. To miejsce, które zachwyca swoją historią, kulturą i niezwykłą atmosferą.. Mostar jest symbolem zróżnicowania kulturowego, ale też trudnej przeszłości związanej z wojną na Bałkanach. Chcemy wam przybliżyć historię miasta, jego główne atrakcje, wielokulturowość oraz ciekawostki, które czynią Mostar wyjątkowym miejscem na mapie Europy.
Najbardziej rozpoznawalnym symbolem Mostaru jest Stary Most (bośn. Stari Most), XVI-wieczny kamienny most, który łączy brzegi rzeki Neretwy. Zbudowany w 1566 roku przez osmańskiego architekta Mimara Hajrudina, jest arcydziełem inżynierii osmańskiej. Jego charakterystyczny łuk i smukła konstrukcja sprawiły, że w 2005 roku został wpisany na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO. Most przez wieki był symbolem jedności między różnymi społecznościami miasta – Bośniakami, Chorwatami i Serbami.

Zespół klasztorny cystersów w Lubiążu, położony malowniczo nad brzegiem Odry to jeden z najwspanialszych zabytków Europy i największe opactwo cysterskie na świecie. Nazywany arcydziełem śląskiego baroku, ten monumentalny kompleks zachwyca swoją historią, architekturą i tajemnicami, które skrywa od niemal dziewięciu wieków. Jego fasada o długości 223 metrów jest najdłuższą barokową fasadą w Europie, a powierzchnia dachów zajmuje aż 2,5 hektara. Obiekt z ponad 600 oknami i 300 salami robi niesamowite wrażenie. Pałac Opatów w Lubiążu pod względem powierzchni jest większy od Zamku Królewskiego na Wawelu.
Historia opactwa w Lubiążu sięga XII wieku, kiedy to w 1163 roku książę śląski Bolesław I Wysoki sprowadził cystersów z Pforty nad Saalą w Turyngii. Miejsce to położone przy szlakach handlowych było idealnym punktem do rozwoju klasztoru, a mnisi znani ze swojej pracowitości, szybko przekształcili okoliczne tereny w dobrze prosperujący ośrodek gospodarczy i kulturalny. W średniowieczu zakładali stawy rybne, winnice, wprowadzali nowoczesne metody uprawy ziemi i promowali rozwój literatury oraz nauki. To w jednej z filii klasztoru, w Henrykowie zapisano w 1270 roku pierwsze zdanie w języku polskim: „Day, ut ia pobrusa, a ti poziwai” („Daj, ać ja pobruszę, a ty poczywaj”).

Tarnów to miasto o wyjątkowym charakterze, często nazywane „perłą polskiego renesansu”. Z historią sięgającą średniowiecza, Tarnów łączy w sobie zabytkową architekturę, wielokulturową przeszłość i fascynujące opowieści związane z wybitnymi postaciami.
Centralnym punktem Tarnowa jest malowniczy Rynek, otoczony renesansowymi kamienicami z podcieniami. W sercu placu wznosi się gotycko-renesansowy Ratusz, jeden z najpiękniejszych w Polsce. Jego charakterystyczna attyka i wieża zegarowa przyciągają wzrok, a wewnątrz znajduje się oddział Muzeum Okręgowego, prezentujący zbiory sztuki i rzemiosła. Spacer po Rynku to podróż w czasie, szczególnie wieczorem, gdy kamienice są pięknie podświetlone.
Monumentalna Bazylika Katedralna, wzniesiona w XIV wieku, to jeden z najważniejszych zabytków sakralnych Tarnowa. W jej wnętrzu znajdują się nagrobki rodu Tarnowskich i Ostrogskich, w tym renesansowy pomnik hetmana Jana Tarnowskiego, uznawany za arcydzieło sztuki funeralnej. Katedra zachwyca także witrażami i bogatym wystrojem.
Tarnowskie Muzeum Diecezjalne, założone w 1888 roku, jest jednym z najstarszych tego typu w Polsce. Znajduje się w zabytkowych kamienicach przy placu Katedralnym i gromadzi cenne dzieła sztuki sakralnej, w tym gotyckie rzeźby i obrazy, takie jak „Pietà z Lisiej Góry” czy „Madonna z Dzieciątkiem”. To obowiązkowy punkt dla miłośników sztuki średniowiecznej. My niestety trafiliśmy do Tarnowa na dwa dni w których muzeum było zamknięte, więc czeka nas kiedyś kolejna wizyta w tym mieście.

Sandomierz jest nazywany „Małym Rzymem” ze względu na swoje położenie na siedmiu wzgórzach nad Wisłą. To jedno z najpiękniejszych i najbardziej urokliwych miast Polski. Bogata historia, średniowieczna architektura, malownicze krajobrazy oraz literackie i filmowe ślady sprawiają, że Sandomierz przyciąga turystów z całego kraju. W tym artykule przybliżymy ciekawostki związane z miastem, miejsca związane z Wiesławem Myśliwskim, a także najważniejsze zabytki Sandomierza, takie jak katedra, ratusz i zamek.
Sandomierz to miasto o ponad tysiącletniej historii. Jego początki sięgają IX–X wieku, a w średniowieczu było jednym z najważniejszych grodów Polski, obok Krakowa i Wrocławia. Nazwa miasta może pochodzić od połączenia rzeki San z Wisłą („San domierza”) lub od prasłowiańskich sądów pokoju, zwanych „sudami mira”. Inna legenda mówi o rycerzu Sędomirze, który miał założyć osadę.

Baranów Sandomierski malowniczo położone miasteczko w województwie podkarpackim, w sercu Kotliny Sandomierskiej. To miejsce, gdzie historia splata się z naturą, a kultura z tradycją. Choć niewielkie, kryje w sobie skarby, które przyciągają turystów z całej Polski i nie tylko. Jego największą dumą jest renesansowy zamek, zwany „Małym Wawelem”, oraz unikatowe w skali świata Muzeum Teatru Polskiego Radia. Dodając do tego urokliwe krajobrazy, bogatą florę i faunę oraz lokalne tradycje, Baranów staje się idealnym celem dla miłośników historii, sztuki i spokojnego wypoczynku.
Zamek w Baranowie Sandomierskim to prawdziwa perełka polskiej architektury renesansowej, wzniesiona na przełomie XVI i XVII wieku dla rodu Leszczyńskich według projektu przypisywanego włoskiemu architektowi Santi Gucci. Jego charakterystyczne arkadowe krużganki, wachlarzowe schody i bogato zdobione wnętrza przypominają królewski Wawel, stąd przydomek „Mały Wawel”. Budowla, otoczona 14-hektarowym parkiem, zachwyca nie tylko architekturą, ale i historią.
Zwiedzanie zamku to podróż przez wieki. W secesyjnej kaplicy zamkowej można podziwiać witraże autorstwa Józefa Mehoffera oraz obraz Jacka Malczewskiego „Matka Boska Niepokalana”. Niestety są to kopie, bo sowieci rozpalili kiedyś w kaplicy ognisko, a jak zaczął im przeszkadzać dym to wybili kolbami karabinów wspaniałe witraże. Na szczęście odnalezione w krakowskiej pracowni szkice dzieł Mehoffera pozwoliły odtworzyć dawne szczegóły i kształty.

Położone w sercu Mazowsza, w powiecie żyrardowskim, Radziejowice i pobliska Kuklówka to miejsca, gdzie historia splata się z naturą, a kultura z codziennym spokojem wiejskiego życia. Te malownicze miejscowości, oddalone zaledwie 40 km od Warszawy, oferują zarówno mieszkańcom, jak i turystom wyjątkową mieszankę dziedzictwa, sztuki i piękna krajobrazu. Przyjrzyjmy się bliżej tym dwóm perłom Mazowsza, które nie bez powodu przyciągają miłośników historii, sztuki i natury.
Radziejowice, będące siedzibą gminy, to miejscowość o bogatej przeszłości sięgającej XV wieku. Nazwa wsi pochodzi od rzeki, dawniej zwanej Radziejówką, a dziś znanej jako Pisia Gągolina. To właśnie od tej rzeki nazwisko przyjęła rodzina Radziejowskich, która przez blisko 300 lat, od XV do początku XVIII wieku, była związana z tymi ziemiami.Najsławniejszym z rodu Radziejowskich był Stanisław. Senator i zaufany króla miał rozległy majątek: oprócz Radziejowic należały do niego także Kampinos, Bolimów, Wilkowo i Mszczonów. Jego pierwsza żona była blisko spokrewniona z Janem III Sobieskim.

Będąc na Podlasiu koniecznie powinno się odwiedzić miejsce będące od stu­leci celem prawosławnych pielgrzymów. Grabarka, nazywana często „Świętą Górą Prawosławia” w Polsce, to miejsce wyjątkowe, przesiąknięte duchowością, historią i tradycją. Położona w sercu Podlasia, niedaleko Siemiatycz, jest jednym z najważniejszych ośrodków pielgrzymkowych Kościoła prawosławnego w naszym kraju. To tutaj, wśród lasów i wzgórz, znajduje się monaster żeński Świętych Marty i Marii oraz cudowna ikona Matki Bożej, która przyciąga tysiące wiernych.
Góra zasłynęła w 1710 roku, kiedy to w pobliskich Siemiatyczach szalała epidemia cholery. Według podania, pewnemu starcowi objawił się we śnie nakaz, by ludzie udali się na wzgórze Grabarka z krzyżami, modląc się o ocalenie. Ci, którzy posłuchali, mieli zostać uzdrowieni. Według kroniki siemiatyckiej parafii ratunek od choroby znalazło podobno wówczas ok. 10 tys. ludzi.

Nieopodal Warszawy, na granicy Puszczy Kampinoskiej około 10 kilometrów od dworku w Żelazowej Woli znajduje się miejscowość Brochów. Zachęcamy do tego, abyście ją odwiedzili i zajrzeli do tamtejszego kościoła parafialnego pod wezwaniem św. Jana Chrzciciela I św. Rocha. Świątynia wyglądająca jak mała warownia robi niesamowite wrażenie, a jej walory obronne podkreśla starorzecze Bzury stanowiące naturalną fosę.
Pierwszy kościół w Brochowie powstał prawdopodobnie jeszcze przed 1113 rokiem za rządów Władysława Hermana. Obecna budowla to obiekt wybudowany przez wojskiego warszawskiego Jana Brochowskiego w latach 1551-61, a ostatecznego kształtu nadał mu Olbracht Adrian Lasocki, mąż Agnieszki z Brochowskich w 1665 roku o czym świadczy pamiątkowa tablica wewnątrz kościoła.
Wielbicieli muzyki poważnej przyciąga tu jednak historia związana z rodziną Chopinów. To tu 2 czerwca 1806 roku odbył się ślub rodziców kompozytora – Mikołaja Chopina (w aktach parafialnych wpisano wiek 37 lat) oraz Tekli Justyny z Krzyżanowskich (24 lata). Mikołaj Chopin był Francuzem z pochodzenia, a do Polski przybył w 1787 roku. Związał się z rodem Skarbków, co doprowadziło go do Żelazowej Woli.

Leśniczówka Pranie jest jednym z obiektów, które odwiedziliśmy kilka razy, wędrując po Polsce własnym szlakiem literackim. Mieszkał tu kiedyś Konstanty Ildefons Gałczyński. Budynek z czerwonej cegły stoi w lesie, w pobliżu stromej skarpy nad jeziorem. Nazwa "Pranie" pochodzi od mgieł unoszących się nad łąkami (lasy zasadzono tu zdecydowanie później). Kiedyś Mazurzy mówili, że "łąki prą" – dziś powiedzielibyśmy, że parują.
Obecnie w dawnej leśniczówce we wsi Krzyże, pochodzącej z 1880 roku, mieści się muzeum poświęcone znanemu literatowi. Było to ulubione miejsce pobytu poety, do którego przyjeżdżał z małożonką w latach 1950–1953, będąc gościem ówczesnego leśniczego Stanisława Popowskiego. W 1952 roku wspólnie z Natalią snuli plany zamieszkania na stałe w okolicy jeziora Nidzkiego, które zniweczyła nagła śmierć poety w grudniu 1953 w wyniku zawału serca.

Santorini to grecka wyspa na Morzu Egejskim słynąca z zapierających dech w piersiach widoków, białych domów z niebieskimi dachami i bogatej historii. Z Polski można dolecieć na nią bezpośrednio jedynie połączeniami czarterowymi, a próbując organizować wyjazd we własnym zakresie musimy się liczyć z lądowaniem i przesiadką w Atenach. W wyniku trzęsienia ziemi, które nawiedziło wyspę w 2025 roku wielu mieszkańców i pracowników sezonowych opuściło wyspę (szacuje się, że nawet 9000 osób), co wywołało obawy o brak personelu do obsługi turystów w sezonie. Sądzę jednak, że ruch turystyczny będzie podobnie jak w poprzednich latach ogromny i trudno będzie liczyć na samotne spacery z daleka od tłumu.
Santorini ma wulkaniczne pochodzenie, a uformowanie kształtu kaldery miało miejsce po ogromnej erupcji wulkanu Thera około 1600 r. p.n.e. Prawdopodobnie to samo zjawisko przyczyniło się do upadku cywilizacji minojskiej na położonej na południe od Santorini Krecie.

Zamek Świny jest położony w miejscowości o tej samej nazwie w pobliżu zamku w Bolkowie. Jest jedną z najstarszych warowni w Polsce. Pierwsza wzmianka o nim pochodzi z 1108 roku (kronika Kosmasa „Zvini in Polonia”). W 1155 roku bulla papieża Hadriana IV wspomina go jako gród kasztelański „Zpini”. Według legendy zamki w Świnach i Blokowie miały być podobno połączone podziemnym przejściem o długości 2 kilometrów. My niestety tunelu nie znaleźliśmy, ale na naszych zdjęciach możecie zobaczyć obydwie warownie widziane z perspektywy drugiego zamku.
Początkowo w Świnach znajdował się piastowski gród obronny, ale w XIII wieku stracił status kasztelanii na rzecz zamku w Bolkowie i przeszedł w ręce rodu Świnków (von Schweinichen), stając się najstarszym prywatnym zamkiem w Polsce. Ród Świnków słynął z długowieczności, odwagi i zamiłowania do trunków. Stąd pochodzi powiedzenie „pijany jak świnia”. Legenda mówi, że zamek założył Biwoj, giermek księżnej Libuszy, który w 740 roku uratował ją przed dzikiem za co otrzymał ziemię i herb „Świnia Głowa”.

Położona na skalnym wzgórzu na granicy Odrzykonia i Korczyny, w województwie podkarpackim, widoczna z daleka ruina zamku przyciąga wzrok. Odwiedziliśmy ją kilkanaście lat temu w 2008 roku. Będąc w lutym niestety zastaliśmy zamknięty obiekt, więc z radością obejrzeliśmy najnowsze zdjęcia dostępne w Internecie, które świadczą o tym, że zamek jest obecnie dostępny dla turystów.
Zamek powstał w XIV wieku, za panowania Kazimierza Wielkiego, jako obronna warownia strzegąca południowych granic Polski. Pierwsza wzmianka o nim pochodzi z 1348 roku, kiedy należał do króla, a później przeszedł w ręce prywatne. W 1396 roku zamek otrzymał Klemens z Moskorzewa herbu Pilawa za zasługi w obronie Wilna. To on wzniósł tzw. Zamek Wysoki i kaplicę konsekrowaną w 1402 roku. Jego potomkowie przyjęli nazwisko Kamienieccy, wiążąc ród z warownią. W 1399 roku zamek był miejscem odwiedzin króla Władysława Jagiełły.

Gdy wspominamy Przemyśl to od razu kojarzymy to miasto ze wspaniałym dworcem kolejowym i postacią dzielnego wojaka Szwejka, który trzyma w ręku kufel, siedzi na skrzyni z amunicją i ćmi swoją ulubioną fajkę. A jak już o fajkach mowa to we wspomnieniach pojawia się zabytkowa Wieża Zegarowa z muzeum, w którym jest ogromna ekspozycja tych „przedmiotów dla palaczy” oraz inna ciekawa wystawa …dzwonów. Ale Przemyśl to również wspaniałe kościoły, cerkwie i zamek, które warto zwiedzić przebywając w tym regionie. A właśnie, jaki to region?
Stykają się tu trzy krainy geograficzne: Pogórze Przemyskie i Dynowskie oraz Kotlina Sandomierska. Od lat wiódł tu szlak handlowy łączący wschodnią i zachodnią Europę, a najstarsze ślady pobytu człowieka pochodzą sprzed 30 000 lat p.n.e.

Podlasie to region, w którym mieszały się różne religie. Do dziś znajdziemy tu kościoły, cerkwie i meczety. Różnorodność kultur jest tu chyba największa w Polsce. W kilku miejscowościach mieszkają i zżyli się z lokalną społecznością potomkowie Tatarów. Jednym z takich miejsc są Kruszyniany, gdzie koniecznie należy zobaczyć meczet i mizar i odwiedzić Tatarską Jurtę oraz Regionalne Centrum Kultury Tatarów Polskich.
Kruszyniany to wieś w Polsce położona w powiecie sokólskim, w gminie Krynki w pobliżu rzeki Nietupy. W dniu 12 marca 1679 król Jan III Sobieski chcąc się odwdzięczyć Tatarom za męstwo i uratowanie życia w bitwie pod Parkanami nadał im okoliczne ziemie. W Kruszynianach osiadł pułkownik Samuel Murza Krzeczowski oraz 45 innych rodzin tatarskich Osadzeni tu muzułmanie zwani Lipkami walczyli w kolejnych wojnach z Turcją po stronie Polski. Król zawitał tu kiedyś z wizytą jadąc do Grodna na sejm i odwiedzając swojego wybawcę.
Podczas pierwszej wojny światowej duża część ludności prawosławnej i tatarskiej Kruszynian wyjechała w głąb Rosji, a zaczęła wracać dopiero w 1918 roku po wybuchu rewolucji październikowej. Wiele osób zostało jednak w Rosji.

Skansen w Sierpcu odwiedziliśmy w okresie zimowym. Będąc tuż po otwarciu spacerowaliśmy samotnie po całym skansenie, co miało swój niepowtarzalny urok. Wędrując po ścieżkach między budynkami przypominaliśmy sobie wiele ujęć z filmów. Ze względu na swój autentyczny wygląd i klimatyczną atmosferę skansen, stał się popularnym miejscem do kręcenia filmów i seriali.
Oto kilka znanych produkcji, które zostały nakręcone lub częściowo nakręcone w tym skansenie: Ida (2013) w reżyserii Pawła Pawlikowskiego (jako tło dla obrazów z lat 60. XX wieku), Wielkie przedstawienie (2004) i Pan Tadeusz (1999) w reżyserii Andrzeja Wajdy. Kręcono tu również wiele scen do serialu „Stulecie winnych”,a dłuższą listę produkcji, które wykorzystywały skansen w Sierpcu jako plener filmowy chcąc oddać klimat polskiej wsi z minionych lat znajdziecie na jednym z naszych zdjęć.
Lubimy odwiedzać skanseny i wiele z nich opisywaliśmy już na naszej stronie (Tokarnia, Lublin, Maurzyce, Nowy Sącz, Sucha, Zyndranowa, Białowieża, Wdzydze Kiszewskie, Chorzów czy Węgorzewo). Muzeum Wsi Mazowieckiej w Sierpcu uważamy za jedno z najciekawszych.

Pierwszy raz w Kartuzach byliśmy ok. dwudziestu lat temu. Wspomnienia się zatarły, a pozostało jedno związane z niesamowitym kształtem dachu w tutejszej kolegiacie. Teraz wędrując po Kaszubach postanowiliśmy ponownie zajrzeć do miejscowości związanej z zakonem o jednej z najsurowszych reguł, która nie zmieniała się od prawie tysiąca lat. Ich dzień rozpoczynał się dwadzieścia minut przed północą, a odpoczynek nocny rozpoczynali kwadrans po siódmej wieczorem.
Kartuzi żyją w milczeniu i samotności, nie jedzą mięsa, w piątki i wigilie świąt poszczą o chlebie i wodzie. Towarzyszy im słynna maksyma „memento mori” przypominająca o tym, że nie ma ucieczki przed śmiercią. Zakonnicy nadal nie używają telefonów komórkowych, Internetu oraz telewizji, a wiedzę o zewnętrznym świecie przekazuje im przeor. Obecnie na świecie pozostało jedynie 24 działające kartuzje (tak nazywa się obiekty klasztorne Kartuzów).
Na Kaszubach niestety od lat nie ma mnichów, a z dawnego założenia pozostała gotycka kolegiata z niesamowitym dachem w kształcie wieka trumny, budynek eremu, czyli dawnego mieszkania zakonników oraz refektarz, w którym obecnie mieści się galeria sztuki współczesnej, a jesienią odbywają się zaduszki jazzowe.

Jeśli mieszkacie w Warszawie i szukacie pomysłu na jednodniową wycieczkę to warto zajrzeć do wsi Nowa Sucha. Mimo, że miejscowość jest położona na Podlasiu to leży jednak w województwie mazowieckim. To, co nas ściągnęło do Suchej kilkanaście lat temu to malowniczo rozłożone nad rzeczką Kostrzyń (dopływ Liwca) wśród kompleksu stawów i w pobliżu pięknego lasu Muzeum Architektury Drewnianej Regionu Siedleckiego.
Wokół starego drewnianego dworu zgromadzono kilkanaście zabytkowych budowli przenoszonych tu z bliskich i dalszych okolic Siedlec. Wspomniany modrzewiowy dwór wzniesiono w Suchej w 1743 roku z inicjatywy Ignacego Cieszkowskiego kasztelana liwskiego. W 1787 roku obiekt ten odwiedził król Stanisław August Poniatowski.
Ostatnim właścicielem dworu przed reformą rolną w 1945 roku był Felicjan Dembiński Cieszkowski, a po wojnie jak wiele innych zabytków został własnością miejscowego PGR i mieszkali w nim pracownicy gospodarstwa rolnego. Wiele lat dewastacji spowodowało, że w 1988 roku nowi właściciele Maria i Marek Kwiatkowscy nabyli kompletnie zniszczoną budowlę.

Od wielu lat zimą wykorzystując weekendy zwiedzamy większe polskie miasta. Krótki dzień oraz chłodna aura sprzyjają odwiedzeniu lokalnych muzeów, czy kameralnych kawiarni i restauracji. Kilka lat temu zimą trafiliśmy do Bydgoszczy. Podobnie jak Zielona Góra w województwie lubuskim, tak i Bydgoszcz dzieli swą „władzę” nad województwem kujawsko-pomorskim z Toruniem. Rywalizacja między miastami wpływa chyba na nie dobrze, bo każde z nich ma wiele do zaoferowania i warto je odwiedzić.
Wybierając Bydgoszcz szukaliśmy noclegu w pobliżu Wyspy Młyńskiej, aby wieczorne spacery dostarczały nam wielu atrakcyjnych widoków. Czy tak było oceńcie sami na naszych zdjęciach.
Bydgoszcz została miastem w 1346 roku, ale osada na Brdzie w tym miejscu powstała już ok. 250 lat wcześniej. Ze względu na swoje położenie gród był obiektem najazdów krzyżackich i dopiero w 1337 roku król Kazimierz Wielki odzyskał te tereny dla Polski.

Sulisławice to jedna z najstarszych wsi w Sandomierskiem. Z dużym prawdopodobieństwem powstały już w XI wieku, a nazwa miejscowości została zapożyczona od jej założyciela Sulisława, Sulisza. Położone są przy trasie Warszawa-Rzeszów (między Klimontowem a Łoniowem), a my zajechaliśmy tu, aby zobaczyć cudowną ikonę oraz ciekawe zabytki.
W średniowieczu w niedalekiej Koprzywnicy pojawili się cystersi i to oni wznieśli w Sulisławicach pierwszy kościół. Zbudowano go w XII wieku, a była to maleńka, murowana świątynia w stylu romańskim. Niestety budowla została zniszczona w XIII wieku podczas najazdu tatarskiego. Obok zniszczonego kościółka wybudowano drugi drewniany, który przetrwał do końca XVI wieku.
Około 1600 roku ks. Mateusz Sadowski, wykorzystując istniejące ruiny kościoła zniszczonego przez Tatarów rozbudował je, tworząc barokową świątynię. Pod koniec XIX wieku obok niej powstał nowy neogotycki kościół. Do starego kościółka dobudowano murowaną zakrystię wraz z kryptą (tzw. skarbczyk). Służyły one podczas II wojny światowej, jako schronienie partyzantom Armii Krajowej z grupy „Jędrusiów”. Mieli tu oni swoją podziemną drukarnię, a dziś znajdziecie w tym miejscu wiele pamiątek po żołnierzach z AK. Podczas naszej wizyty obydwa kościoły były otwarte i można było zwiedzać wszystkie pomieszczenia.

Dolny Śląsk to wiele miejscowości, które mają swoje niesamowite historie. Kiedyś pisaliśmy o Płakowicach i koreańskich dzieciach pochowanych na tamtejszym cmentarzu, a obecnie chcielibyśmy przybliżyć równie interesującą opowieść o tym, dlaczego w kościele w Mysłakowicach dach przy wejściu wspierają starożytne kolumny sprowadzone z rzymskich Pompejów.
Jak to się stało, że trzy kolumny sprzed dwóch tysięcy lat znalazły się na Dolnym Śląsku? Otóż w XIX wieku w Mysłakowicach budowano kościół. Pieczę nad budową według projektu Karola Schinkla trzymali budowniczy Gustaw Adolf Frey oraz mistrz murarski Karl Teodor Christmann. Tuż przed ukończeniem budowy w 1838 roku zdarzył się wypadek. Z niewyjaśnionych przyczyn runęła wieża kościoła spadając na pracujących robotników. Dziesięciu z nich zginęło, a czterech zostało rannych. Obaj odpowiedzialni za budowę stanęli przed sądem, ale zostali uniewinnieni. Frey nie mógł się jednak pogodzić z tragedią i dostał pomieszania zmysłów. Umarł dwa lata później w Lubiążu.

Miejscowości takie jak Ińsko zupełnie inaczej wyglądają w pełnym słońcu, w ciepłym letnim dniu niż podczas smutnego, szarego, cieknącego deszczem dnia. Nam niestety trafił się ten drugi dzień.
Położone nad Jeziorem Ińsko miasteczko ściąga co roku wielbicieli kina na Ińskie Lato Filmowe. Po festiwalu mamy wrażenie, że zapada w pofilmową drzemkę. Podczas naszego wakacyjnego pobytu nie widać było tu tłumu turystów i zwiedzających. Oczywiście ma to swój urok i nam to nie przeszkadzało.
Nieco tajemniczości temu miejscu nadaje legenda o wielkim raku, który zniewolił mieszkańców i utrudniał im życie przez lata. Jak zwykle spryt i odwaga pozwoliły zwyciężyć dobru w tej odwiecznej walce. Rak mieszkał w jeziorze, wychodził na brzeg i niszczył w mieście wszystko, co popadnie. Mieszkańcy żyli w strachu do czasu, aż pewien kowal zrobił gruby łańcuch z hartowanej stali i dzięki podstępowi razem z innymi mieszkańcami uwięził raka na dnie jeziora. Podobno mieszka tam aż do dnia dzisiejszego i czasami próbując się urwać z łańcucha wzburza wysokie fale strasząc swoim nadejściem. Dziś przypomina o tym rzeźba umieszczona na brzegu jeziora.

Kiedyś opisując zamek Książąt Pomorskich w Szczecinie wspominaliśmy o historii Sydonii von Borck, która została uznana za czarownicę i stracona. Otóż Sydonia była ściśle związana z Marianowem (dziś jest tu nawet ulica jej imienia), bo spędziła kilkanaście lat w tutejszym klasztorze cysterek.
Do dzisiejszych czasów z potężnego zespołu klasztornego pozostał gotycki kościół z XIII wieku wzniesiony z czerwonej cegły, z dobudowaną pod koniec XIX wieku neogotycką wieżą, a także jedyne zachowane skrzydło przylegające do kościoła. Dawny budynek klasztoru poddawany jest ciągłej renowacji. Fragmenty muru klasztornego otaczają dawny wirydarz i ogród. Stoi tu pomnikowy dąb Sydonii. Wiszące na ogrodowych jabłoniach owoce budzą rajskie skojarzenia. 🙂

Jeśli będziecie jechać trasą E77 z Kielc do Krakowa, to kilkanaście kilometrów za stolicą województwa świętokrzyskiego z pewnością zauważycie po prawej stronie wznoszący się na wysokim wzgórzu zamek. Wygląda trochę jak okręt ze sterczącymi kominami. Parowce to jednak nowożytna historia, a warownia powstała na przełomie XIII i XIV wieku.
W 1306 roku król Władysław Łokietek przekazał zamek biskupowi krakowskiemu Janowi Muskacie, ale już rok później pod pretekstem wykrycia spisku przeciwko władzy królewskiej cofnął ów przywilej.
Dwanaście lat później, wykorzystując warunki obronne i niedostępność zamku (był położony na wzniesieniu o wysokości 360 metrów n.p.m.), umieszczono w nim skarbiec archidiecezji gnieźnieńskiej, co zabezpieczyło go przed wojskami zakonnymi. Król Władysław Łokietek przeniósł tu też siedzibę skarbu koronnego. W tym czasie załoga zamku liczyła ok. 150 osób.

Odwiedzając Dolny Śląsk nie planowaliśmy wizyty w tym miejscu, ale jadąc z Głogowa do Bytomia Odrzańskiego i widząc ogrodzony i otoczony parkiem budynek nie mogliśmy się powstrzymać, aby nie zajechać do obiektu w Czernej. Zamek, a w zasadzie dwór obronny jest własnością prywatną, ale jest udostępniony do zwiedzania. Można tu również zanocować.
Trafiliśmy akurat na moment, kiedy właścicielka pani Krystyna Iwanicka, naukowiec z Krakowa oprowadziła gości po zabytkowych komnatach. Zmęczona pozwoliła nam samodzielnie zwiedzać pomieszczenia, a potem ucięliśmy sobie pogawędkę o zamku, Krakowie, dzieciach i wielu innych tematach.
Zamek pani Krystyna kupiła ponad 20 lat temu. W odrestaurowanie tego podupadłego wcześniej zabytku włożyła wiele pieniędzy, a przede wszystkim serca. Miejscowi mówią o niej "pałacowa". Na pierwszy rzut oka, obiekt choć podtopiony w czasie powodzi z 1997 roku, wyglądał dobrze. Był zadbany i utrzymany, niemal gotowy do zasiedlenia. Właścicielka myślała, że wystarczy pomalować ściany i solidnie posprzątać. Niestety, szybko okazało się, że stan techniczny budowli nie jest najlepszy

Zwiedzając Bieszczady i Beskid Niski w wielu miejscowościach napotykamy drewniane cerkwie. Jedna z nich szczególnie zapadła nam w pamięci i uważamy ją za najpiękniejszą na tym terenie. To cerkiew w Kwiatoniu.
Wieś Kwiatoń, której pierwotna nazwa brzmiała Kwiatków, jest położona przy głównej drodze pomiędzy Uściem Gorlickim a Wysową, w dolinie rzeki Zdyni. Wieś powstała w XIV wieku. a pierwsze wzmianki o siole datowane są na 1423 rok. Należała do rodu Gładyszów z Szymbarku.
W 1932-33 prawie cała wieś przeszła na prawosławie i wtedy wybudowano drugą świątynię, która istnieje do dziś, ale jest zdecydowanie mniej okazała. W latach 40-tych XX-wieku nastąpiły wysiedlenia na wschód, we wsi pozostały tylko dwie rodziny.
W 2013 roku cerkiew pw św. Paraskewy w Kwiatoniu została wpisana na listę światowego dziedzictwa UNESCO. Imię patronki cerkwi oznacza piątek lub dzień przygotowania do świąt. Na liście UNESCO poza cerkwią w Kwiatoniu znajduje się jeszcze siedem polskich cerkwi z tego regionu.

O mostach w Stańczykach wiele osób odwiedzających Mazury pamięta i je odwiedza. O moście w Grądach Kruklaneckich wie już zdecydowanie mniej osób, a naszym zdaniem warto tu zajrzeć. Niedaleko Kruklanek (ok. 15 km od Giżycka) nad wodą stanowiącą połączenie jezior Kruklin i Gołdapiwo znajdują się ruiny zniszczonego mostu kolejowego ''Grądy Kruklaneckie''.
Most był jedną z najdłuższych na Mazurach konstrukcji mostowych. Wielkością swoją ustępował jedynie wspomnianym wyżej mostom w Stańczykach. Został zbudowany w roku 1908, a połączył dwa brzegi przekopanego cieku rzeki Sapiny.
Podczas I wojny światowej, a dokładniej w roku 1915 wschodnie przęsło zostało wysadzone w powietrze przez wycofujące się oddziały rosyjskie. Jednak pod koniec wojny most został odbudowany i przeszedł modernizację. Służył do końca II wojny światowej jako element trasy kolejowej między Kruklankami a Oleckiem. W takim stanie konstrukcja dotrwała do końca wojny, mimo że przed wycofaniem się wojsk niemieckich został zaminowany. Nikt nie wie, z jakich przyczyn most nie został wysadzony. Mówi się, że detonator został zainstalowany w bunkrze obserwacyjnym i przeleżał nietknięty kilka miesięcy.

Jednym z województw naszym zdaniem niedocenionych przez turystów jest województwo lubuskie. Podobnie jak w kujawsko-pomorskim (Toruń i Bydgoszcz) tu również „stolicami” są dwa miasta. Wojewoda urzęduje w Gorzowie Wielkopolskim (nazwa mocno związana z lubuskim 🙂), a marszałek i sejmik mają siedzibę w Zielonej Górze.
Byliśmy w obydwu miejscowościach i bardziej nam się spodobała Zielona Góra. Górująca nad klimatyczną starówką Palmiarnia z rozciągającymi się pod nią winnicami, uliczki Starego Miasta pełne Bachusów, ciekawe zabytkowe kościoły oraz Muzeum Wina i Tortur pozostawiły w nas dużo pozytywnych wspomnień.
Podczas deszczu, czy brzydkiej pogody w Zielonej Górze koniecznie odwiedźcie Palmiarnię i skorzystajcie z mieszczącej się tam kawiarni. To właśnie od wzgórza, na którym jest położony ten obiekt wzięło nazwę miasto. Niegdyś wzgórze porośnięte bujną roślinnością górowało nad osadą rolniczą, a obecnie znajduje się tu Park Winny z symboliczną już uprawą winorośli oraz budynek Palmiarni.