Baranów Sandomierski – perła renesansu i oaza historii

czerwiec 2025

Baranów Sandomierski malowniczo położone miasteczko w województwie podkarpackim, w sercu Kotliny Sandomierskiej. To miejsce, gdzie historia splata się z naturą, a kultura z tradycją. Choć niewielkie, kryje w sobie skarby, które przyciągają turystów z całej Polski i nie tylko. Jego największą dumą jest renesansowy zamek, zwany „Małym Wawelem”, oraz unikatowe w skali świata Muzeum Teatru Polskiego Radia. Dodając do tego urokliwe krajobrazy, bogatą florę i faunę oraz lokalne tradycje, Baranów staje się idealnym celem dla miłośników historii, sztuki i spokojnego wypoczynku.

Zamek w Baranowie Sandomierskim to prawdziwa perełka polskiej architektury renesansowej, wzniesiona na przełomie XVI i XVII wieku dla rodu Leszczyńskich według projektu przypisywanego włoskiemu architektowi Santi Gucci. Jego charakterystyczne arkadowe krużganki, wachlarzowe schody i bogato zdobione wnętrza przypominają królewski Wawel, stąd przydomek „Mały Wawel”. Budowla, otoczona 14-hektarowym parkiem, zachwyca nie tylko architekturą, ale i historią.

Zwiedzanie zamku to podróż przez wieki. W secesyjnej kaplicy zamkowej można podziwiać witraże autorstwa Józefa Mehoffera oraz obraz Jacka Malczewskiego „Matka Boska Niepokalana”. Niestety są to kopie, bo sowieci rozpalili kiedyś w kaplicy ognisko, a jak zaczął im przeszkadzać dym to wybili kolbami karabinów wspaniałe witraże. Na szczęście odnalezione w krakowskiej pracowni szkice dzieł Mehoffera pozwoliły odtworzyć dawne szczegóły i kształty.

W Sali Portretowej królują wizerunki polskich monarchów, a w Galerii Tylmanowskiej urzekają sztukaterie i panoramy włoskich miast. Ciekawe czy odgadniecie jakie miejscowości przedstawiono na obrazach? Na zdjęciach zamieszczamy też stan pomieszczeń zamkowych z okresu powojennego ( do 1956 roku). Porównując je z teraźniejszością możecie docenić ile pracy i pieniędzy włożono w ten zabytkowy obiekt, aby otrzymać stan obecny.

Zamieszczamy też kilka fotografii z roku 2007, w którym po raz pierwszy odwiedzaliśmy to miejsce.

Zamek to nie tylko muzeum, ale także tętniące życiem miejsce. Organizowane są tu festiwale kulinarne, koncerty muzyki klasycznej, warsztaty rękodzielnicze oraz obozy tematyczne w stylu Harry’ego Pottera. W samym zamku w jednym ze skrzydeł znajduje się kilka apartamentów mieszkalnych, na parterze działa restauracja Magnacka, a w pomieszczeniach dawnej stajni utworzono hotel. Na kawę, ciasto i lody zaprasza oranżeria położona w parku okalającym zamek.

W podziemiach zamkowych natrafiliśmy na niesamowitą wystawę z kolekcją hełmów, kasków i innych ochronnych nakryć głowy. Zbiór przekazał na wystawę prywatny kolekcjoner, a jakość i ilość zgromadzonych eksponatów imponuje. Najstarszym z nich jest hełm greckiego wojownika z IV wieku przed naszą erą.

Baranów Sandomierski to miasto lubiane przez filmowców. Powstawały tu sceny do słynnego serialu „Czarne chmury” z roku 1973.

Już przed wojną w 1936 roku kręcono tu zdjęcia do filmu „Barbara Radziwiłłówna”. Powstawała tu również część ujęć do filmów „Ogniem i mieczem”, „Ojciec Mateusz” czy „Bitwa pod Wiedniem”.

Naprzeciwko wjazdu do zamkowego parku, tuż przy parkingu zwraca uwagę budynek z namalowanymi na ścianach postaciami znanymi z polskiego kina. Znajduje się w nim Muzeum Teatru Polskiego Radia. To jedyna na świecie placówka poświęcona sztuce słuchowisk radiowych. Otwarte w 2021 roku z inicjatywy Janusza Kukuły i Wojciecha Ramusa, muzeum przenosi odwiedzających w fascynujący świat dźwięków i opowieści.

W muzeum, poza podziwianiem eksponatów związanych z historią Teatru Polskiego Radia, dzieci mogą wziąć udział w interaktywnych warsztatach, a dorośli goście mają okazję nagrywać własne mikrosłuchowiska, korzystając z kopii barokowych maszyn do efektów dźwiękowych. Nagrania można otrzymać na pamiątkowej płycie. Jeśli chcecie zobaczyć i usłyszeć w jaki sposób powstają odgłosy burzy, deszczu, bicia serca, otwierania drzwi to koniecznie musicie odwiedzić to miejsce.

Baranów Sandomierski to nie tylko zamek i muzeum. Miasteczko, położone w widłach Wisły i Sanu, oferuje mnóstwo atrakcji dla miłośników przyrody i kultury. Zielony szlak turystyczny Sandomierz – Majdan Królewski prowadzi przez malownicze tereny dawnej Puszczy Sandomierskiej, gdzie można spotkać rzadkie gatunki ptaków, takie jak bocian czarny czy orlik krzykliwy. W okolicy znajdują się stawy Krasiczyńskie, idealne na obserwację ptaków, oraz Jezioro Tarnobrzeskie, które powstało w miejscu dawnej kopalni siarki i dziś przyciąga amatorów sportów wodnych oraz wędkarstwa.

Warto odwiedzić Rynek z Sercem Lasowiackim, zabytkową kapliczkę z 1900 roku czy figurę św. Jana Nepomucena z 1753 roku. Bliskość Sandomierza i dogodne połączenia sprawiają, że to idealny cel na weekendowy wypad. Baranów to nie tylko punkt na mapie – to opowieść, którą warto usłyszeć i przeżyć. .

Informacje praktyczne:

Zwiedzanie zamku tylko z przewodnikiem o pełnych godzinach (my zwiedzaliśmy w 4-osobowej grupie) codziennie w godzinach 10.00-19.00. Bilet normalny kosztuje 39 zł, a ulgowy 32 zł. Można też wykupić bilet wstępu do zwiedzania parku i zamkowego dziedzińca – za 6 zł. Parking dla samochodów osobowych kosztuje 15 zł, ale my trafiliśmy na bezpłatny dzień parkowania.

Muzeum Teatru Polskiego Radia w sezonie letnim jest czynne codziennie poza poniedziałkiem od 10.00 do 16:00 (wtorek-piątek), od 12:00 do 19:00 w soboty i od 10:00 do 15:00 w niedziele. Poza sezonem wizytę należy uzgadniać telefonicznie lub mailowo: 503 049 899 oraz 531 828 040 lub info@teatrwyobrazni.pl
Bilet normalny kosztuje 20 zł, a ulgowy 15 zł.

Lokalizację obiektów przedstawiamy w linku oraz na mapie zamieszczonej niżej.