lipiec 2025

Dziś wróciliśmy pamięcią do roku 2008, w którym odwiedziliśmy Bośnię i Hercegowiną. Mimo tego, że wojna na Bałkanach skończyła się wiele lat wcześniej, to jej ślady były widoczne na wielu budynkach Mostaru. Ciekawi jesteśmy czy ktoś z Was odwiedzając to miasto obecnie dostrzeże zmiany w stosunku do zamieszczonych przez nas zdjęć?

Mostar to malownicze miasto w południowej części Bośni i Hercegowiny, położone w dolinie rzeki Neretwy. Znane jest przede wszystkim z ikonicznego Starego Mostu. Od niego pochodzi nazwa miasta. Słowo „mostari”, czyli „strażnicy mostu”, odnosi się do ludzi, którzy kiedyś strzegli Starego Mostu. To miejsce, które zachwyca swoją historią, kulturą i niezwykłą atmosferą.. Mostar jest symbolem zróżnicowania kulturowego, ale też trudnej przeszłości związanej z wojną na Bałkanach. Chcemy wam przybliżyć historię miasta, jego główne atrakcje, wielokulturowość oraz ciekawostki, które czynią Mostar wyjątkowym miejscem na mapie Europy.

Najbardziej rozpoznawalnym symbolem Mostaru jest Stary Most (bośn. Stari Most), XVI-wieczny kamienny most, który łączy brzegi rzeki Neretwy. Zbudowany w 1566 roku przez osmańskiego architekta Mimara Hajrudina, jest arcydziełem inżynierii osmańskiej. Jego charakterystyczny łuk i smukła konstrukcja sprawiły, że w 2005 roku został wpisany na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO. Most przez wieki był symbolem jedności między różnymi społecznościami miasta – Bośniakami, Chorwatami i Serbami.

Niestety, w 1993 roku, podczas wojny w Bośni i Hercegowinie, Stary Most został zniszczony przez chorwackie siły zbrojne. Jego odbudowa, zakończona w 2004 roku, stała się symbolem pojednania i odrodzenia. Tradycją Mostaru są skoki z mostu do lodowatej Neretwy, organizowane przez lokalnych śmiałków, które przyciągają tłumy turystów. Skoki te, sięgające tradycją XVII wieku, są nie tylko pokazem odwagi, ale i lokalnym rytuałem. Współcześnie organizowany jest coroczny konkurs skoków, przyciągający zawodników z całego świata.

Wojna w Bośni (1992–1995) odcisnęła głębokie piętno na Mostarze. Miasto, będące wcześniej przykładem harmonijnego współistnienia różnych kultur, stało się areną brutalnych walk, szczególnie między Bośniakami a Chorwatami. Mostar został podzielony na wschodnią część, zamieszkaną głównie przez Bośniaków, i zachodnią, zdominowaną przez Chorwatów. Ślady wojny są wciąż widoczne w postaci podziurawionych kulami budynków czy opuszczonych ruin, choć miasto od lat odbudowuje się i wraca do życia.

Współczesny Mostar to miejsce, które uczy pokory i przypomina o kruchości pokoju. Muzea, takie jak Muzeum Wojny i Ludobójstwa 1992–1995, dokumentują tragiczne wydarzenia, oferując zwiedzającym wgląd w historię konfliktu. Mostar jest jednak dowodem na to, że odbudowa i pojednanie są możliwe – różne społeczności znów żyją obok siebie, choć wciąż z pewnymi napięciami.

Mostar to prawdziwy tygiel kulturowy, w którym przenikają się wpływy osmańskie, austro-węgierskie i śródziemnomorskie. Miasto zamieszkują głównie Bośniacy (muzułmanie), Chorwaci (katolicy) i w mniejszym stopniu Serbowie (prawosławni). Ta różnorodność jest widoczna w architekturze, kuchni i codziennym życiu. Spacerując po Starym Mieście, można usłyszeć zarówno muezzina nawołującego do modlitwy, jak i dzwony katolickich kościołów.

Wschodnia część miasta, zdominowana przez kulturę osmańską, zachwyca wąskimi uliczkami, bazarami i meczetami, takimi jak Meczet Koski Mehmed-Paszy, skąd roztacza się piękny widok na Stary Most. Zachodnia część, bardziej europejska w charakterze, oferuje kościoły, takie jak Katedra Najświętszej Marii Panny, oraz nowoczesne kawiarnie i restauracje. To współistnienie różnych tradycji sprawia, że Mostar jest wyjątkowy.

Jak już odwiedzimy Stary Most zajrzyjmy na Stary Bazar (Kujundžiluk). To serce miasta, pełne klimatycznych uliczek, sklepów z rękodziełem i tradycyjnych kawiarni serwujących bośniacką kawę. Koniecznie należy też zobaczyć Meczet Koski Mehmed-Paszy, będący przykładem architektury osmańskiej z minaretem, na który można wejść, by podziwiać panoramę miasta.

Z obiektów muzealnych warto zajrzeć do Muzeum Starego Mostu czy Domu Muslibegovića, kiedyś tradycyjnego osmańskiego domu.

Inną miejscowością, która odwiedziliśmy było Medugorje. To niewielka miejscowość położona około 25 km od Mostaru, która jest jednym z najsłynniejszych sanktuariów maryjnych na świecie. Od 1981 roku, kiedy to sześcioro dzieci twierdziło, że doświadczyło objawień Matki Bożej, Medugorje przyciąga miliony pielgrzymów rocznie. Sanktuarium jest znane z przesłania pokoju, modlitwy i nawrócenia, które według wizjonerów przekazuje Matka Boża. Popularność miejsca wynika także z licznych świadectw cudów i uzdrowień, a także z atmosfery duchowości, która panuje na Wzgórzu Objawień (Podbrdo) i przy kościele św. Jakuba. Choć objawienia nie zostały oficjalnie uznane przez Kościół Katolicki, Medugorje pozostaje ważnym miejscem pielgrzymkowym, ale nas nieco rozczarował komercyjny charakter tego miejsca.

Mostar to miasto, które łączy w sobie piękno natury, bogactwo historii i różnorodność kulturową. Spacer po jego uliczkach to podróż przez wieki, od osmańskich bazarów po ślady współczesnej odbudowy. To miejsce, gdzie można poczuć ducha Bałkanów – pełnego kontrastów, ale i nadziei na lepsze jutro.

Informacje praktyczne:

Wodospady Kravica – położone około 40 km od Mostaru, to idealne miejsce na wycieczkę. Krystalicznie czysta woda i malownicze kaskady przyciągają miłośników przyrody.

Blagaj Tekija – klasztor derwiszów położony 12 km od Mostaru, u stóp klifu, nad źródłem rzeki Buny. To miejsce o mistycznej atmosferze, łączące naturę i duchowość.

Wzgórze Hum – najwyższy punkt w okolicy, z którego roztacza się zapierający dech w piersiach widok na miasto i okoliczne wzgórza.

Spróbujcie kawy po bośniacku. To tradycyjna kawa parzona w tygielku (džezva), podawana z lokum.

Co roku w lipcu odbywa się Mostar Summer Fest, łączący muzykę, sztukę i kulturę, który przyciąga młodych ludzi z regionu.

Najlepszy czas na odwiedzenie Mostaru to wiosna (kwiecień-maj) lub wczesna jesień (wrzesień-październik), gdy pogoda jest łagodna.

Warto spróbować lokalnych specjałów, takich jak ćevapi, burek czy dolma.

Mostar jest dobrze skomunikowany z innymi miastami, np. Sarajewem czy Dubrownikiem, dzięki czemu łatwo włączyć go do podróży po Bałkanach.

Muzeum Starego Mostu (Museum of the Old Bridge) poświęcone historii Starego Mostu, jego zniszczeniu podczas wojny i odbudowie. Znajduje się w wieży Tara, obok mostu. Otwarte w lecie (kwiecień–październik): 8:00–18:00 (niekiedy do 20:00 w szczycie sezonu), a w zimie (listopad–marzec): 9:00–16:00. Zamknięte w niektóre święta (np. Ramadan Bajram, Kurban Bajram). Ceny biletów: normalny: około 5–7 BAM (2,5–3,5 EUR), a ulgowy: około 3–4 BAM (1,5–2 EUR) dla studentów, dzieci i seniorów. Warto sprawdzić dostępność audioprzewodników (czasami dodatkowo płatnych, ok. 2–3 BAM).

Muzeum Wojny i Ludobójstwa 1992–1995 (War and Genocide Museum) to ekspozycja dokumentująca wojnę w Bośni, ze szczególnym uwzględnieniem oblężenia Mostaru. Godziny otwarcia - codziennie: 9:00–17:00 (w sezonie letnim możliwe wydłużone godziny, np. do 19:00). Ceny biletów: normalny: około 10 BAM (5 EUR), ulgowy: około 5 BAM (2,5 EUR) dla studentów, dzieci i seniorów.

Dom Muslibegovića (Muslibegović House) to tradycyjny osmański dom, obecnie muzeum, prezentujący życie codzienne w czasach Imperium Osmańskiego. Godziny otwarcia: 10:00–18:00 w lecie i 10:00–16:00 w zimie. Zamknięte w poniedziałki lub poza sezonem (zaleca się potwierdzenie). Ceny biletów: normalny: około 4–6 BAM (2–3 EUR), ulgowy: około 2–3 BAM (1–1,5 EUR). Dzieci poniżej 6 lat bezpłatnie. Możliwość noclegu w obiekcie (cena oddzielna).

Muzeum Hercegowiny (Herzegovina Museum) prezentuje historię i kulturę regionu Hercegowiny, w tym eksponaty archeologiczne i etnograficzne. Godziny otwarcia: codziennie: 9:00–15:00 (w sezonie letnim możliwe wydłużenie do 17:00). Zamknięte w niedziele poza sezonem. Ceny biletów: normalny: około 5 BAM (2,5 EUR), ulgowy: około 2 BAM (1 EUR). Wstęp wolny dla dzieci do lat 7.

Większość muzeów w Mostarze przyjmuje płatności gotówką w markach bośniackich (BAM). Niektóre, jak Dom Muslibegovića, mogą akceptować karty płatnicze, ale warto mieć przy sobie gotówkę.

Ulgi przysługują zazwyczaj studentom, uczniom, seniorom (powyżej 65 lat) oraz osobom z niepełnosprawnościami po okazaniu odpowiednich dokumentów. Niektóre muzea oferują bezpłatny wstęp dla członków ICOM (Międzynarodowej Rady Muzeów) lub posiadaczy Karty Polaka, choć ta ostatnia praktyka nie jest powszechna w Bośni.

Lokalizację opisanych miejsc pokazujemy w linku oraz na mapie zamieszczonej niżej.