październik 2025

Pałac w Gorzanowie, położony w malowniczej Kotlinie Kłodzkiej, to jeden z najbardziej imponujących zabytków Dolnego Śląska. Ten renesansowo-barokowy kompleks, otoczony romantycznym parkiem, kryje w swoich murach ponad 400 lat historii, pełnej intryg, artystycznych pasji i tajemnic.

Wyobraź sobie pałac jak z baśni: strzeliste wieże, renesansowe sgraffita tańczące na ścianach, a w środku ponad 100 komnat skrywających historie miłości, tajemnic i zaginionych skarbów. Pałac w Gorzanowie to ukryty skarb Dolnego Śląska, który w sercu Kotliny Kłodzkiej wciąż walczy o swój dawny blask.

Choć przez dekady popadał w ruinę, dziś odzyskuje blask dzięki pasjonatom, którzy walczą o jego przetrwanie. Byliśmy tu 20 lat temu. Zastaliśmy wtedy popadający w ruinę ogromny, zamknięty dla turystów obiekt z zapadniętym dachem. Nasza ponowna wizyta w 2025 roku to wspaniałe dwie godziny oprowadzania przez właściciela pałacu, który ciekawie i barwnie opowiadał o historii, własnym pomyśle na życie, trudzie w pozyskiwaniu środków i absurdach urzędniczych związanych z renowacją obiektu. To długi spacer po pałacowych wnętrzach, które mimo wielu przeciwności zaczynają odzyskiwać dawny wystrój i cieszą oczy.

Wszystko zaczęło się w XIV wieku, gdy na wzgórzu w Gorzanowie stał zamek – twierdza rycerzy, która padła ofiarą wojen husyckich. Z ruin wyrosła nowa perełka: w 1573 roku Heinrich von Ratschin wzniósł renesansowy dwór. Ponad 6000 m² i 100 komnat – to musiało robić wrażenie. Ale prawdziwy rozkwit nastąpił w XVII wieku, gdy ród Herbersteinów, z hrabią Johannem Friedrichem na czele, przekształcił pałac w barokową perełkę. Włoscy architekci Wawrzyniec Nicelo i Andrea Carove dodali sgraffita, stiuki i salę terrenę – otwartą przestrzeń łączącą pałac z ogrodem, która wygląda jak z filmu o Wenecji. Przez niemal 300 lat Herbersteinowie zrobili z Gorzanowa centrum kultury. O wielkości tej budowli niech świadczy fakt, że Gorzanów ma większą powierzchnię niż Wawel.

W XIX wieku pałac zyskał angielski park z grotami i łaźniami, a nawet nowoczesną kanalizację – luksus na tamte czasy!

Po II wojnie światowej pałac znacjonalizowano i przeznaczono na mieszkania dla przesiedleńców z okolic Stanisławowa. Opuszczony w latach 60-tych XX wieku, popadał w ruinę – zawaliła się część południowego dziedzińca, a dach i stropy uległy zniszczeniu. W latach 90-tych kupiła go austriacka inwestorka, ale bez efektów. Przełom nastąpił w 2012 roku, gdy obiekt przejęła Fundacja Pałac Gorzanów.

Pałac w Gorzanowie to nie tylko architektura, ale i fascynujące historie. Jedną z najbardziej romantycznych jest ta o hrabim Johannie Hieronymusie von Herbersteinie, który w XIX wieku zakochał się w berlińskiej aktorce Eleonorze Petrelli. Ich związek był skandalem w arystokratycznych kręgach, ale zaowocował budową prywatnego teatru w pałacu – jednego z pierwszych w regionie. Eleonora została dyrektorką, a na deskach wystawiano Szekspira, Goethego i Schillera. Teatr działał jako filia sceny w Lądku-Zdroju, a lokalni chłopi w ludowych strojach uczestniczyli w spektaklach, co przyciągało turystów. Dziś również jest tu teatr, a na jego deskach organizowane są przedstawienia teatralne. Właściciel śmiał się, że kiedy dokończy odbudowę, będzie musiał go zamknąć, bo trudno będzie spełnić przepisy i regulacje (ppoż, BHP itp.) związane z funkcjonowaniem takich obiektów.

Z teatrem związany był też pisarz romantyczny Carl von Holtei, który tu debiutował i reżyserował sztuki. Nie brakuje też mroczniejszych tajemnic. W latach 20-tych XX wieku w Gorzanowie organizowano Misteria Pasyjne – widowiska religijne z udziałem nawet 5 tysięcy osób, zakazane później przez nazistów.

Plotki mówią o rozległych podziemiach z zamurowanymi tunelami, gdzie pod koniec II wojny światowej Niemcy ukryli zaginiony transport złota i kosztowności. Legendę tę zweryfikowano w programie "Misja Skarb", gdzie poszukiwano skarbów zapisanych w austriackich archiwach. Do dziś nie odkryto ich, co dodaje pałacowi aury tajemnicy.

W 2013 po wiekach ciszy uruchomiono ponownie zegar na wieży. Koszt renowacji to ok. 700 tysięcy złotych. Pałac w Gorzanowie jest w trakcie ciągłej renowacji, ale jego los wciąż budzi emocje. Jak opowiadał nam właściciel, pan Marek Haisig pałac kupił za milion trzysta tysięcy złotych zapożyczając się na ok.70% tej kwoty. Długi spłacił, a Fundacja Pałac Gorzanów, którą założył w 2012 roku wspólnie z Alicją Siatką, zabezpieczyła już dach, wzmocniła mury, odtworzyła drewniane stropy dawnymi technikami i wyremontowała kaplicę. Rok temu był moment krytyczny i komornik ogłosił licytację z powodu długów (cena wywoławcza 3,4 mln zł), choć fundacja podkreślała, że to ułamek wartości całego kompleksu.

Obiekt jest otwarty dla zwiedzających, ale prace potrwają lata – szacuje się 10–30 lat na pełną odbudowę. Mimo finansowych burz, pałac kwitnie jako centrum kultury, z kawiarnią i noclegami w historycznych pokojach wyposażonych w antyki.

Jeśli odwiedzicie Kotlinę Kłodzką to Gorzanów zobaczcie koniecznie. Dlaczego? Bo to miejsce z duszą. A gdybyście zapragnęli zostać właścicielem pałacu to sprawa jest otwarta. Jak mówił p. Marek posiadanie pałacu podobno odmładza. Będąc na miejscu możecie uzgodnić szczegóły transakcji. 🙂

Informacje praktyczne:

Pałac można zwiedzać codzienne z przewodnikiem. Wejścia o stałych godzinach. Bilet wstępu za zwiedzanie z przewodnikiem 40 zł za osobę, aczkolwiek ceny się zmieniają.

Park krajobrazowy (6 ha) zachęca do spacerów, a kawiarnia w skrzydle pałacu serwuje kawę w barokowej atmosferze.

W pałacu można zarezerwować nocleg w pokojach z oryginalnymi meblami. Cena od 200 zł za pokój dwuosobowy za noc.

Dla turystów organizowane są koncerty, festiwale (np. Hultaj Festival z artystami offowymi), spektakle (jak "Bruno Schulz Extravaganza") i warsztaty artystyczne.

W pobliżu warto zobaczyć kościół św. Marii Magdaleny z rzeźbami Klahra.

Do pałacu można dojechać pociągiem z Wrocławia (1,5 godz.) lub autem (ok. 2 godz.). Na miejscu jest darmowy parking.

Lokalizację obiektu przedstawiamy w linku oraz na mapie zamieszczonej niżej.