październik 2025

Gorzów Wielkopolski jak sama nazwa wskazuje jest położony w województwie lubuskim. 🙂 To miasto położone nad Wartą jest często porównywane z sąsiednią Zieloną Górą. Gorzów jest siedzibą wojewody, a Zielona Góra marszałka województwa. Gorzów przyciąga turystów swoją różnorodnością – od zabytków po sportowe emocje, szczególnie związane z żużlem. Mecze między miejscową Stalą Gorzów a Falubazem Zielona Góra, zwane „derbami Ziemi Lubuskiej”, to prawdziwe święto dla kibiców. Stadiony wypełniają się po brzegi, a emocje sięgają zenitu. Oba miasta traktują żużel nie tylko jako sport, ale i element lokalnej tożsamości, co sprawia, że rywalizacja jest pełna pasji. Pomnik Edwarda Jancarza z 2005 roku powstały w Gorzowie spotkał się z odpowiedzią i pomnikiem Andrzeja Huszczy w drugim mieście odsłoniętym w 2018. Jeden jest pierwszym na świecie pomnikiem żużlowca, drugi pierwszym na świecie dynamicznym pomnikiem żużlowca. Jest wiele innych dziedzin, w których miasta rywalizują. Odwiedziliśmy obydwa, a swoje subiektywne porównanie i opinię przedstawiliśmy przy okazji artykułu o Zielonej Górze.

Gorzów Wielkopolski, dawniej znany jako Landsberg an der Warthe, ma korzenie sięgające średniowiecza. Pierwotna niemiecka nazwa pochodzi od słów „Land” (pol. ziemia, kraina) oraz „Berg” (pol. góra). W 1945 roku miastu nadano nazwę Gorzów w analogii do Gorzowa Śląskiego w województwie opolskim, który w czasach niemieckich nazywał się Landsberg in Oberschlesien. Do 30 maja 1945 nazwa brzmiała Kobylagóra, następnie Gorzów nad Wartą, a od 5 listopada 1946 Gorzów Wielkopolski.

Miasto zostało założone w XIII wieku, a prawa miejskie otrzymało w 1257 roku. Sprzyjające położenie nad Wartą służyło rozwojowi handlu i rzemiosła. Gorzów wiele lat znajdował się pod panowaniem Brandenburgii, Prus, a dopiero po II wojnie światowej stał się częścią Polski.

Odwiedzając miasto koniecznie trzeba zobaczyć malowniczy deptak wzdłuż Warty - Bulwar Nadwarciański. Znajdują się tu kawiarnie, ławeczki z widokiem na rzekę oraz pomnik pioniera Gorzowa, Hermanna Pauckscha. Nad Wartą na bulwarze przesiaduje codziennie Janusz Gorzowski mistrz smażingu. Figura woskowa, która z daleka wygląda jak plażowicz korzystający z kąpieli słonecznych. Janusz na swoim profilu facebookowym od czasu do czasu wścieka się na młodzież, która pozostawia po nocnych imprezach "wiele chlewu".

Podczas naszego pobytu bulwary dopiero zaczynały nabierać życia, wiele pomieszczeń było przygotowywanych do uruchomienia. Jako, że byliśmy nad rzeką w środku dnia, więc nie wiemy jak wygląda to miejsce wieczorami. Pewnie lokalne kafejki ożywają, a wnętrza wypełania gwar rozmów i muzyka.

W centrum miasta znajduje się piękny park, pełen alejek, fontann i zieleni - Park Róż (Park Wiosny Ludów).

Uwagę zwraca nowoczesny budynek Filharmonii Gorzowskiej. To prawdziwa perełka dla miłośników muzyki i sztuki.

Historię regionu możemy poznać odwiedzając Muzeum Lubuskie im. Jana Dekerta. Są tu zbiory związane z kulturą i sztuką Ziemi Lubuskiej. W muzeum można zobaczyć m.in. eksponaty archeologiczne i etnograficzne. Gorzów żyje „czarnym sportem”. Miejski stadion im. Edwarda Jancarza – to mekka fanów żużla. Miejscowy klub Stal Gorzów jest 9-krotnym mistrzem Polski. Niestety ostatni tytuł Stal zdobyła w 2014 roku, a w poprzednim sezonie klub spadł do drugiej ligi.

Podczas II wojny światowej miasto niestety uległo prawie całkowitemu zniszczeniu. W latach 60-tych odbudowa nie zachowała historycznego układu ulic, a charakter budynków nie miał nic wspólnego z historyczną wartością. Najcenniejszym zabytkiem Gorzowa jest katedra Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny – gotycka świątynia z XIV wieku. Na zewnętrznych murach kościoła (od strony południowej) zachowały się wgłębienia po użyciu świdra ogniowego, którym krzesano ogień podczas uroczystości kościelnych. Podobne wgłębienia można znaleźć również w u kościele z czasów templariuszy w Ostrowie k. Sulęcina (opiszemy go za jakiś czas). W drzwiach zachodniego portalu dostrzec można liczne gwoździe (ćwieki) wbite w nie przez uczestników zbiórki na rzecz wdów i sierot po poległych w czasie I wojny światowej (przeprowadzono ją w 1917 r.).

W 2017 roku katedra częściowo spłonęła w wyniku pożaru. Podczas naszej wizyty w mieście trwała renowacja kościoła. Na czas remontu świątynia została zamknięta dla wiernych. Udało nam się jednak zajrzeć do środka i pokazać odnawiane wnętrza. Ostatnio zapadł wyrok w sprawie pożaru. Proboszcz został skazany za zaniedbania związane z bezpieczeństwem pożarowym w świątyni. Wyrok zapadł w Sądzie Okręgowym w Gorzowie w marcu 2021 roku i jest prawomocny: rok pozbawienia wolności w zawieszeniu na rok, 7 tys. zł grzywny oraz zakaz pełnienia funkcji związanych z ochroną przeciwpożarową.

Innymi śladami dawnej historii miasta są fragmenty murów obronnych oraz spichlerz z XVII wieku, w którym obecnie mieści się część Muzeum Lubuskiego.

Stary Rynek – choć częściowo zniszczony podczas wojny, wciąż zachowuje urok dzięki odrestaurowanym kamienicom i klimatycznym uliczkom.

Gorzów słynie z licznych fontann, które zdobią place i parki. Jedną z najbardziej znanych jest fontanna Pauckscha na Bulwarze Nadwarciańskim.

Co roku miasto przyciąga miłośników jazzu z całej Polski, oferując koncerty znakomitych artystów. Odbywa się tu Festiwal Gorzów Jazz Celebrations.

Na ulicy Wełniany rynek można spotkać pomnik czarownicy nad studnią. Przypomina on legendę o wdowie i trzech córkach oskarżonych o czary. W dniu 24 czerwca 1565 roku w dawnym Gorzowie stanął stos, a do pala przywiązano trzy, nadzwyczaj urodziwe siostry. Kiedy stos podpalono i zaczęła unosić się łuna ognia, matka dziewczyn skoczyła do stojącej koło domu studni.

Studnia Czarownic w Gorzowie Wlkp. powstała na początku XX wieku, żeby upamiętnić rzeczywiste spalenia na stosie mieszkanek Gorzowa podejrzanych o czary. Oskarżono żonę aptekarza Müllera, która na torturach wydała trzy sąsiadki, i to je spalono na stosie. Studnia Czarownic początkowo stała na dziedzińcu Nowego Ratusza przy ul. Obotryckiej, zniszczono ją podczas II wojny. Studnię zrekonstruowała gorzowska artystka Zofia Bilińska, i ustawiono ją w 1997 roku na Wełnianym Rynku.

Miasto pojawia się w twórczości noblistki Olgi Tokarczuk, która w swojej książce „Dom dzienny, dom nocny” inspirowała się regionem lubuskim.

Na jednym ze zdjęć pokazaliśmy kontrowersyjny pomnik Śfinster. Nazwa pochodzi od nazwiska fundatora żeliwnego odlewu Józefa Teofila Finstera. Dzieło Zbigniewa Frąckiewicza było początkowo częścią większego cyklu nagich żelaznych mężczyzn i nie było wystawiane inaczej niż w grupie rzeźb. Zdaniem przeciwników pomnika wystawienie samotnej rzeźby wypacza jej sens i stanowi obrazę moralności publicznej. Śfinster stał początkowo na Wełnianym Rynku, w tym czasie kilkukrotnie podejmowano próbę jego zniszczenia bądź wywiezienia. Ostatecznie, bez większych kontrowersji został przeniesiony na ul. Hawelańską, w nieeksponowane miejsce za parkingiem.

Gorzów Wielkopolski to miasto, które łączy w sobie historię, kulturę i sportowe emocje. Spacer po Bulwarze Nadwarciańskim, wizyta w gotyckiej katedrze czy dopingowanie żużlowców Stali Gorzów to tylko niektóre z powodów, by odwiedzić to miejsce. Rywalizacja z Zieloną Górą dodaje miastu kolorytu, a jego kameralna atmosfera sprawia, że każdy turysta czuje się tu jak w domu. Gorzów to idealny cel na weekendowy wypad, który pozwoli odkryć mniej znaną, ale fascynującą stronę Polski.

Informacje praktyczne:

Gorzów jest dobrze skomunikowany z resztą Polski. Do miasta można dojechać pociągiem (np. z Warszawy, Poznania czy Szczecina) lub autobusem. Najbliższe lotnisko znajduje się w Babimoście (ok. 100 km od Gorzowa) lub w Berlinie (ok. 150 km).

W Gorzowie działa wiele hoteli, pensjonatów i apartamentów na wynajem. Popularne obiekty to m.in. Hotel Mieszko, Hotel Gracja czy Qubus Hotel Gorzów Wielkopolski.

Gorzów ma sprawną komunikację miejską (autobusy i tramwaje), a centrum jest na tyle kompaktowe, że wiele miejsc można zwiedzić pieszo. Dla turystów dostępne są też wypożyczalnie rowerów.

Planując wizytę, warto sprawdzić kalendarz imprez – Gorzów regularnie organizuje festiwale, koncerty i wydarzenia sportowe, szczególnie w sezonie letnim.

Lokalizację pokazujemy w linku oraz na mapie zamieszczonej poniżej.