kwiecień 2026

W odległości 4 km na północny wschód od Ornety (Archidiecezja Warmińska) znajduje się Sanktuarium Maryjne w Krośnie. Początki osady Krosno sięgają XIV wieku – wieś założono w 1384 r. na miejscu pruskiej osady, a nazwę wzięła od pierwszego właściciela (Johanna von Crossen).

Krosno stało się głośne w okolicy pod koniec XIV wieku, kiedy bawiące się na brzegu Drwęcy Warmińskiej dzieci znalazły w rzece na kamieniu figurkę Matki Bożej z Dzieciątkiem, która od początku zasłynęła cudami.

Biskup Warmiński Jan Obłąk napisał, że „dzieci ubogich wyrobników wydobyły ją z wody, przyniosły do domu i oddały matce, która złożyła ją do skrzyni. Następnego dnia dzieci znów znalazły figurkę na tym samym miejscu w rzece i zabrały ją ze sobą do domu. Matka sądziła, że dzieci wyjęły ją ze skrzyni, dlatego tym razem dobrze ją zamknęła. Ale trzeciego dnia ponowiła się ta sama historia. Zawiadomiony o tym dziekan w Ornecie przeniósł figurkę procesjonalnie do swego kościoła archiprezbiterialnego i umieścił ją w głównym ołtarzu. Jednakże i stąd zniknęła i znalazła się znów na dawnym miejscu w rzece. Dlatego na tym miejscu, zmieniając koryto rzeki, wybudowano kaplicę.”

W 1593 r. burmistrz Barczewa Jakub Barcz, właściciel Krosna, wystawił kaplicę, w której umieszczono figurkę Maryi. Wkrótce kaplica okazała się o wiele za mała. Przystąpiono więc do budowy obecnie istniejącej świątyni. Aby ołtarz główny stanął dokładnie w miejscu znalezienia figurki, rzekę Drwęcę skierowano nowym korytem. Budynek zbudowano na dębowych palach ze względu na podmokły teren.

W 1720 konsekrowano kościół pod wezwaniem Nawiedzenia NMP i św. Józefa wzorowany na sanktuarium w Świętej Lipce. Rodzina Barczów przekazała ze swoich dóbr ok. 412 ha ziemi na utrzymanie kościoła. W latach 1726-1777 wokół kościoła wybudowano krużganki.

Od wieków w ołtarzu głównym znajdowała się niewielkich rozmiarów (30 cm) gotycka figurka Matki Bożej z Dzieciątkiem. Ta właśnie alabastrowa rzeźba była przedmiotem kultu i celem pielgrzymek. Z kilku okolicznych miast regularnie w oznaczonych dniach przybywali pątnicy (m. in. z Braniewa, Ornety i Dobrego Miasta).

W czasie wojen napoleońskich w 1807 r. kościół w Krośnie został splądrowany przez wojska francuskie. Najbardziej barokowy zespół odpustowy ucierpiał w I wojnie światowej kiedy wojska carskie podpaliły obiekt. W 1945 roku kościół został również splądrowany i okradziony. Żołnierze radzieccy frontu białoruskiego urządzili sobie w świątyni i krużgankach stajnie dla koni.

Kroniki podają, iż w 1730 r. odzyskał tu wzrok 86-letni staruszek Józef Kellman z Krzykał. W 1735 roku podobnego cudu uzdrowienia dostąpiła 16-letnia mieszkanka Braniewa. Niezwykłych łask doznawali tu wierni aż do ostatniej wojny. W 1945 roku zabytkowa figurka w nieznanych okolicznościach zaginęła (kopia figurki Matki Bożej Krośnieńskiej została umieszczona w świątyni w 1960 roku).

Po II wojnie światowej w 1950 roku dobra przeszły na własność skarbu państwa i przekazano je PGR-owi. Po 50 latach Komisja Majątkowa zwróciła świątynię oraz 15 ha ziemi kościołowi.

Ołtarze, empora muzyczna i prospekt organowy pochodzą z reszelskiego warsztatu Krzysztofa Peuckera, a większość obrazów jest autorstwa Piotra Kolberga z Pieniężna. Ołtarz Św. Józefa z 1722 roku, ufundowany został przez biskupa Tadeusza Potockiego, a zwieńczono go herbem rodu (srebrną Pilawą).

W pobliżu mostu przy rzece stoi kolumna z figurą św. Jana Nepomucena (patrona mostu), wystawiona w roku 2007.

W 2012 roku w kościele i okolicach kręcono zdjęcia do serialu komediowo-obyczajowego „Siła Wyższa” (twórcy „Rancza”). Akcja opowiada o mnichach i sąsiedztwie buddyjskiego ośrodka relaksacji. Ekipa filmowa mieszkała w Ornecie i okolicznych agroturystykach. Dla lokalnej społeczności to była duża sensacja.

Tutejszy proboszcz i kustosz sanktuarium ksiądz kanonik Andrzej Krużycki zainicjował i mocno wspierał więź parafii ze środowiskiem motocyklistów na Warmii i Mazurach. Dzięki niemu Krosno stało się miejscem corocznej Warmińskiej Motomajówki — imprezy integrującej motocyklistów. Tradycyjnie odbywa się ona od ponad 15 lat w drugą niedzielę maja. Motocykliści Warmii i Mazur ufundowali w 2011 roku tablicę pamiątkową jako dar dla sanktuarium.

Niestety pomysłodawca zmarł w 2015 roku. Po śmierci ks. Krużyckiego motocykliści z Warmii i Mazur specjalnie pożegnali go w sposób motocyklowy (kolumna, wspólne modlitwy). Tradycja jednak przetrwała. Motomajówki nadal odbywają się w Krośnie, a proboszczem i kustoszem jest obecnie ks. Michał Rosengart, który kontynuuje wspieranie tego środowiska.

Dziś kościół w Krośnie to spokojne, malowniczo położone sanktuarium pośród pól, nadal odwiedzane przez pielgrzymów, choć nie tak tłumnie jak w czasach świetności. Zachował barokowy charakter i krużganki, co czyni go cennym zabytkiem Warmii.

Krosno k. Ornety to idealny przystanek dla miłośników sakralnej architektury barokowej i spokojnego wypoczynku na Warmii. Nie spodziewaj się wielkich atrakcji rozrywkowych – to miejsce na refleksję, fotografię i kontakt z historią regionu. Najlepiej połączyć wizytę z Ornetą lub Lidzbarkiem Warmińskim.

Informacje praktyczne:

Dojazd samochodem z Olsztyna ok. 50–60 km, z Elbląga ok. 40 km, z Lidzbarka Warmińskiego ok. 30 km.

Parking bezpłatny znajduje się przy sanktuarium.

Zwiedzać można poza godzinami mszy, kościół zazwyczaj jest otwarty. Można wcześniej napisać lub zadzwonić- kontakty są podane na stronie sanktuarium.

W pobliżu Krosna warto zajrzeć do pobliskiej Ornety (gotycki ratusz z XIV w. (z barokową wieżyczką i najstarszym dzwonem na Warmii, rynek otoczony barokowymi kamienicami z podcieniami, kościół św. Jana Chrzciciela i św. Jana Ewangelisty).

. Inne ciekawe miejsca w promieniu 10–30 km to Pieniężno, Lidzbark Warmiński (piękny zamek), czy kościół w Chwalęcinie.

: W Krośnie jest mało miejsc noclegowych (to mała wieś) i brak restauracji – ewentualnie bar lub mała gastronomia przy sanktuarium w dni pielgrzymkowe. Najlepiej szukać noclegu w Ornecie lub okolicznych miejscowościach (Lubomino, Godkowo, Pieniężno). Dla wyższego standardu hotele w Lidzbarku Warmińskim.

Wystarczy 1–2 godziny na zwiedzanie sanktuarium + spacer. W połączeniu z Ornetą – pół dnia lub cały dzień.

Lokalizację obiektów pokazujemy w linku oraz na mapie zamieszczonej niżej.