kwiecień 2026

W sercu Wielkopolski, niedaleko Konina, w niewielkiej miejscowości Licheń Stary wznosi się monumentalna Bazylika Najświętszej Maryi Panny Licheńskiej – największy kościół w Polsce i jedna z największych świątyń na świecie.

Została zbudowana w latach 1994–2004 jako wotum wdzięczności Narodu Polskiego z okazji Wielkiego Jubileuszu 2000 lat chrześcijaństwa. Bazylika jest sercem Sanktuarium Matki Bożej Bolesnej Królowej Polski. Jej złota kopuła i wysoka wieża dominują nad okolicznym lasem, przyciągając co roku ponad milion pielgrzymów i turystów. To nie tylko arcydzieło architektury sakralnej, ale przede wszystkim miejsce głębokiej wiary, związane z objawieniami maryjnymi z XIX wieku.

Początki licheńskiego sanktuarium sięgają 1813 roku. Podczas bitwy narodów pod Lipskiem ranny został polski żołnierz walczący po stronie Napoleona Tomasz Kłossowski, który pochodził z okolic Izbicy Kujawskiej. Był on zubożałym szlachciem, przed wojną pracował jako kowal. Ciężko ranny, leżąc na pobojowisku wśród zarośli, modlił się gorąco, trzymając w dłoni medalik z Matką Bożą Częstochowską. Wówczas na tle zachodzącego, krwawego słońca ukazała mu się Maryja. Wg Kłossowskiego Maryja miała amarantową suknię i złoty płaszcz z symbolami Męki Pańskiej (cierniowa korona, włócznia, bicze), na głowie złotą koronę, a na piersi tuliła Białego Orła – symbol Polski.

Matka Boża zapewniła go, że przeżyje i wróci do ojczyzny, ale dała mu też misję. Miał odnaleźć jej wizerunek dokładnie taki, jaki widział i umieścić go w publicznym miejscu na licheńskiej ziemi, aby był czczony. Żołnierz przez wiele lat szukał odpowiedniego obrazu, aż w 1836 roku, podczas pielgrzymki na Jasną Górę, znalazł go na przydrożnym drzewie w miejscowości Lgota (koło Częstochowy). Za zgodą właściciela zabrał obraz do Izabelina. W 1844 roku, po ciężkiej chorobie, umieścił go w drewnianej kapliczce zawieszonej na sośnie w Lesie Grąblińskim (ok. 2 km od Lichenia, przy ścieżce z Grąblina). Drugie objawienia miały miejsce po śmierci Kłossowskiego (zmarł w 1848 roku) w latach 1850–1852.

Tym razem Matka Boża ukazała się Mikołajowi Sikatce w Lesie Grąblińskim (niedaleko Lichenia). Mikołaj był prostym, niepiśmiennym pasterzem z Grąblina, który często modlił się przy obrazie w lesie. Według jego relacji, Matka Boża ukazała mu się kilkakrotnie, wzywając do nawrócenia, pokuty i zerwania z grzechami (szczególnie pijaństwem i lekceważeniem Mszy świętej). Maryja zachęcała do modlitwy różańcowej i przepowiadała epidemię i wojny. Prosiła również o przeniesienie obrazu z ustronnego miejsca w lesie do godniejszego, publicznego miejsca – „bo cały naród tu przyjdzie i moc łask czerpać będzie”. Przepowiedziała też, że na tym miejscu powstanie wielka świątynia ku Jej czci.

Początkowo mieszkańcy nie wierzyli relacjom Sikatki. Sytuacja zmieniła się w 1852 roku, gdy okolice nawiedziła epidemia cholery. Wielu przypomniało sobie przepowiednię pasterza. Przy obrazie zaczęły dziać się liczne uzdrowienia i nawrócenia, a ludzie zaczęli się masowo modlić. 29 września 1852 roku obraz uroczyście przeniesiono z lasu do kaplicy cmentarnej w Licheniu (pełniącej wówczas funkcję kościoła parafialnego), a w 1858 roku przeniesiono go do nowo konsekrowanego neogotyckiego kościoła św. Doroty.

Te wydarzenia doprowadziły do powstania kultu Matki Bożej Licheńskiej, zwanej Bolesną Królową Polski, która na obrazie tuli do piersi Białego Orła. Objawienia nigdy nie zostały oficjalnie uznane przez Stolicę Apostolską.

Sanktuarium rozwijało się dynamicznie po II wojnie światowej, gdy w 1949 roku parafię objęli księża marianie. Kluczowym momentem była koronacja cudownego obrazu przez prymasa Polski kardynała Stefana Wyszyńskiego w 1967 roku. Mimo przeszkód ze strony władz komunistycznych w ceremonii wzięło udział blisko 150 tysięcy wiernych.

W 2006 roku obraz Matki Bożej Licheńskiej przeniesiono do nowej bazyliki, gdzie znajduje się w głównym ołtarzu.

Skąd pomysł na tak ogromną budowlę?
Idea wzniesienia monumentalnej bazyliki zrodziła się bezpośrednio z treści objawień. Matka Boża zapowiedziała Sikatce budowę wielkiej świątyni. Inicjatorem realizacji tej wizji był ks. Eugeniusz Makulski MIC, kustosz sanktuarium i proboszcz parafii. Upadek komunizmu i zbliżający się Jubileusz 2000 lat chrześcijaństwa stały się impulsem do działania. Episkopat Polski uznał bazylikę jednym z trzech głównych wotów Narodu Polskiego na ten jubileusz. Dwa pozostałe wota to Sanktuarium Bożego Miłosierdzia w Krakowie-Łagiewnikach oraz Świątynia Opatrzności Bożej w Warszawie na Wilanowie.

Projekt przygotowała architekt Barbara Bielecka z Gdyni (wraz z zespołem). Głównymi konstruktorami byli Ryszard Wojdak i Marek Kin. Generalnym wykonawcą robót była firma Budimex. Budowę rozpoczęto 22 czerwca 1994 roku. Kamień węgielny (pochodzący z grobu św. Piotra w Watykanie i poświęcony przez Jana Pawła II) wmurowano w 1995 roku.

Bazylikę konsekrowano 12 czerwca 2004 roku. Homilię wygłosił prymas Polski kardynał Józef Glemp, a rok później papież nadał jej tytuł bazyliki mniejszej.

Cała inwestycja została sfinansowana wyłącznie z datków i ofiar wiernych z całej Polski. Bazylikę zbudowano bez środków państwowych czy kościelnych grantów. Tablice fundacyjne z nazwiskami darczyńców pokrywają ściany bazyliki (ponad 80% darów pochodziło od najuboższych: rencistów i emerytów). Szacunkowy koszt budowy to około 200 milionów złotych. Mimo ogromnej skali budowa trwała zaledwie 10 lat i nie odnotowano skandali finansowych. Wszystko opierało się na dobrowolnej ofiarności pielgrzymów.

Bazylika imponuje nie tylko rozmiarem, ale i symboliką. Jej wymiary to: kubatura 300 000 m³, powierzchnia 23 000 m², długość 139 m, szerokość elewacji frontowej 162 m, wysokość wieży 141,5 m, wysokość krzyża na kopule 103,5 m. To 12-13 świątynia na świecie pod względem rozmiarów.

Obiekt ma 365 okien (tyle, ile dni w roku), 52 drzwi (tyle, ile tygodni), 33 stopnie prowadzące do głównego wejścia (wiek Jezusa Chrystusa), 12 kolumn w portyku (12 apostołów).

Znajdują się tu największe organy w Polsce (5. w Europie, 14. na świecie). Mają 157 głosów w pięciu instrumentach, a zostały zbudowane w latach 2002–2007 przez Dariusza Zycha.

W Licheniu jest też największy dzwon w Polsce o nazwie „Maryja Bogurodzica” (ok. 11–15 ton, w zależności od źródła). Został poświęcony w 2000 roku. W wolnostojącej dzwonnicy wiszą jeszcze trzy ogromne dzwony: „Paweł”, „Piotr” i „Józef” (ten ostatni waży ok. 11 600 kg).

Licheń mimo, że często nazywany „polskim Watykanem” ze względu na rozmach, budzi też krytykę architektów („tandeta”, „przykłady kiczu”). Jasna Góra i klasyczne europejskie sanktuaria są postrzegane jako bardziej „autentyczne” i historyczne.

Rocznie odwiedza sanktuarium ok. 1-1,5 mln pielgrzymów. W Polsce więcej wiernych przybywa rocznie do sanktuarium na Jasnej Górze (4-4,5 mln) oraz do Sanktuarium Bożego Miłosierdzia w Krakowie-Łagiewnikach (2,1 mln). W 2024 roku więcej pielgrzymów niż w Licheniu było również w Kalwarii Zebrzydowskiej (1,8 mln).

Plac przed bazyliką pomieści ok. 250 000 osób.

Wnętrze świątyni zdobią marmurowe posadzki o powierzchni ponad 2 ha.

Całość architektonicznie przypomina „falujący złoty łan zboża” – złociste okna, kolumny w kształcie kłosów i dekoracje roślinne.

Dodatkowe atrakcje sanktuarium to Las Grąbliński z miejscami objawień, Golgota zbudowana z kamieni przywożonych przez pielgrzymów z całej Polski oraz taras widokowy na wieży, z którego roztacza się panorama okolicy.

Licheń to miejsce, gdzie spotyka się historia, wiara i monumentalna architektura. Niezależnie od wyznania warto je odwiedzić, by zobaczyć imponujące dzieło współczesnego budownictwa sakralnego i poczuć atmosferę jednego z najważniejszych ośrodków pielgrzymkowych w Polsce.

Informacje praktyczne:

Godziny otwarcia (aktualne na podstawie oficjalnych danych sanktuarium): bazylika: codziennie od 7:00 do zamknięcia po ostatnim nabożeństwie, a bramy sanktuarium: od 6:00 do zmierzchu.

Na miejscu jest Biuro Obsługi Pielgrzyma i kancelarie czynne w godzinach 8:00–16:00 (niektóre do 18:00).

Na miejscu są księgarnie i sklepy czynne zazwyczaj w godzinach 9:00–17:00.

Toalety i zaplecze dostępne całą dobę w wybranych obiektach.

Aby dojechać samochodem należy z autostrady A2 zjechać na węźle Konin Wschód, a następnie jechać drogą wojewódzką 264. Przy Domu Pielgrzyma „Betlejem” jest mnóstwo parkingów.

Do bazyliki i terenu sanktuarium wstęp jest bezpłatny (jak w większości sanktuariów). Msze św. i nabożeństwa odbywają się tu codziennie.

Sanktuarium oferuje też noclegi i wyżywienie w domach pielgrzyma (Betlejem, Nazaret itp.). Są restauracje i kawiarnie.

Dla grup zorganizowanych dostępne jest zwiedzanie z przewodnikiem i muzeum (czynne sezonowo, wstęp bezpłatny).

Lokalizację pokazujemy w linku oraz na mapie zamieszczonej niżej.