Zamek Dunajec w Niedzicy i inkaskie złoto

luty 2024

Nazwa zamek Dunajec po raz pierwszy w dokumencie pisanym pojawiła się w 1325 roku. Rządził nim wtedy ród wywodzący się od spiskiego comesa Rudygera z Tyrolu, który lokował Niedzicę w 1209 roku za nadaniem króla Węgier Andrzeja II.

Potomkowie Rudygiera rządzili zamkiem w Niedzicy aż do roku 1470, po nich właścicielem został comes spiski Zapolya Emeryk. Nasi „bratankowie” władali zamkiem Dunajec aż do 1945 roku, mimo, że po pierwszej wojnie światowej znalazł się na terytorium Polski.

W średniowieczu zamek był węgierską strażnicą na granicy z Polską. Po rodzie Zapolyich w roli właścicieli zmienił ich ród Łaskich, a rozrzutność Olbrachta Łaskiego dopropowadziła do sprzedaży Dunajca Jerzemu Horvathowi. To właśnie Horvath przebudował warownię, a jej obecny stan jest zbliżony do tego jak wyglądał w tamtym czasie. Od 1858 roku zamek w Niedzicy przejął kolejny węgierski ród Salamonów. Mimo, że po 1918 roku Polska przejęła te tereny to węgierski ród pozostał właścicielem tych ziem. W dobrach zamkowych najdłużej w Europie była zachowana pańszczyzna, bo aż do 1931 roku.

Naszym zdaniem najciekawsza tajemnica zamku jest związana z odnalezieniem w nim, podobno tuż po II wojnie światowej, inkaskiego pisma węzełkowego tzw. "kipu".

Kipu zawierało podobno informacje o ukrytym skarbie, a sprawa ta wiąże się z wicemarszałkiem Sejmu z czasów PRL-u Andrzejem Beneszem. Poseł Andrzej Benesz był ponoć potomkiem Wacława Benesza, kuzyna Sebastiana de Berzeviczego, który wyemigrował w XVIII wieku do Peru i tam ożenił się z inkaską szlachcianką. Z tego związku urodziła się Umina, która została żoną bratanka Tupaca Amaru II, przywódcy indiańskiego powstania w latach 1780–1781. Jak władze hiszpańskie rozpoczęły prześladowania rodu Tupaków po powstaniu uciekali oni z kraju. Mąż Uminy uciekł wspólnie z Sebastianem, żoną oraz synem. W Wenecji zginął zasztyletowany, a pozostała trójka (Sebastian, Umina i Antonio) zbiegli na północne Węgry do zamku w Niedzicy.

Umina podzieliła los męża i została zasztyletowana przez ścigających ją Hiszpanów, a Sebastian uratował wnuka i sprowadził radę emisariuszy Inków, którzy spisali akt adopcji – zwany Testamentem Inków. Antonio stał się synem Wacława Benesza i zamieszkał na Morawach, a marszałek Andrzej Benesz, syn Jana i wnuk Ernesta – miałby być prawnukiem inkaskiego Antonia.

Podobno Andrzej Benesz odnalazł kipu na zamku w Niedzicy i próbował znaleźć hipotetyczny skarb Inków. Poszukiwania nie dały rezultatów, a poseł zginął w wypadku samochodowym. Miałoby to świadczyć o klątwie inkaskich kapłanów. Zemsta dosięgała wszystkich, którzy bez zgody inkaskich emisariuszy próbowali sięgnąć po skarb.

Skarb Inków prawdopodobnie pozostaje nadal ukryty na terenie Polski i czeka na znalazcę, który nie obawia się klątwy Inków.

Zamek Dunajce był plenerem zdjęciowym dla seriali telewizyjnych "Janosik" oraz "Wakacje z duchami" oraz filmu "Zemsta" z lat pięćdziesiątych XX wieku. Dziś jest otwarty dla turystów. Poza częścią muzealną wyposażoną w przedmioty z czasów rządów rodu Horvathów i Salamonów znajdują się tu pokoje gościnne (szansa dla szukających skarbu ), kawiarnia oraz restauracja.

Na dziedzińcu zamku górnego wykuto w litej skale studnię, której głębokość ma ponad 60 m. To do niej podobno Bogusław Łysy pchnął swoją żonę Brunhildę, czego później bardzo żałował. Do dziś spaceruje po zamkowych korytarzach i krzyczy „przebacz mi Brunhildo” o czym wspominano w filmie „Wakacje z duchami”.

Z zamku w Niedzicy jest doskonale widoczna inna warownia. Po drugiej stronie Dunajca na nad sztucznie utworzonym tu Jeziorem Czorsztyńskim znajdują się ruiny zamku w Czorsztynie. Niestety zachowała się w dużo gorszym stanie, ale o tym może w innym artykule.

Po II wojnie światowej zamek Dunajec również znajdował się w stanie dewastacji. W 1950 roku został przekazany w użytkowanie Stowarzyszeniu Historyków Sztuki, któremu zawdzięczamy dzisiejszy wygląd i atrakcje.
Zachęcamy Was do odwiedzenia zamku i poznania tajemnicy inkaskiego skarbu. Może podczas wizyty spotkacie żałującego swojego czyny Bogusława Łysego?

Informacje praktyczne:

Muzeum zamkowe od 1 października do 30 kwietnia w godzinach 9-16 od wtorku do niedzieli. Bilet normalny kosztuje 25 zł, a ulgowy 19 zł i upoważniają także do zwiedzania wozowni. Bilet do spichlerza kosztuje 7 zł. Można zwiedzać indywidualnie lub z przewodnikiem ( ostatnie wejście z przewodnikiem na godzinę przed zamknięciem). Więcej informacji o zamku w linku na stronie.

Po Jeziorze Czorsztyńskim można wybrać się w rejs pomiędzy dwoma zamkami. Kursują dwa statki, a bilet w dwie strony kosztuje 30 zł (ulgowy 24 zł).

Lokalizację zamku przedstawiamy w linku oraz na mapie zamieszczonej niżej.