marzec 2023

Ostrów Lednicki to największa z pięciu wysp na jeziorze Lednica, a także prawdopodobne miejsce chrztu Polski. Leży ok. 36 km od Poznania i ok. 18 km od Gniezna. To ważny punkt na Szlaku Piastowskim. Na wyspie znajduje się stanowisko archeologiczne oraz otwarte w 1969 roku Muzeum Pierwszych Piastów.

Za panowania Mieszka I i Bolesława Chrobrego Ostrów Lednicki był jednym z głównych ośrodków obronnych i administracyjnych Polski. Na wyspie zachowały się pozostałości dawnego grodu oraz relikty najstarszego w Polsce zespołu preromańskiej architektury pałacowo-sakralnej (z basenami do chrztu) i wolno stojącego kościoła cmentarnego z grobami w nawie i aneksach. Obydwa obiekty wzniesiono w czasach panowania Mieszka I, tuż przed 966 rokiem.

W tym miejscu toczy się akcja powieści Józefa Ignacego Kraszewskiego pt. „Stara baśń”, wskrzeszającej zamierzchłe czasy pogańskich Słowian. Zgodnie z wizją autora na wyspie płonął święty ogień pogański, strzeżony przez kapłanów i „westalki”.

Z wyspą związanych jest wiele legend. Jedna z historii mówi o nieznanym królu, który wraz z całym hufcem rycerzy legł na dnie jeziora; inna twierdzi, że w grodzie na wyspie przyszedł na świat Bolesław Chrobry, syn Mieszka I i Dąbrówki. To podobno także tutaj Kazimierz Odnowiciel miał widzenie, które zwiastowało zwycięstwo nad pogańską reakcją…

Wyspa była zamieszkana już około 6 tys. lat temu. W początkach naszej ery prawdopodobnie docierali tu kupcy z Cesarstwa Rzymskiego. Osada wczesnośredniowieczna powstała tu w VIII w, a u schyłku IX w. w południowej części wyspy powstała osada obronna – gród. W drugiej połowie X w. zbudowano w Ostrowie Lednickim potężny kompleks obronny, jeden z największych w państwie Mieszka I i Bolesława Chrobrego.

O wyspę toczono bitwy, o czym mogą świadczyć odkrycia archeologiczne. Na dnie jeziora, wzdłuż dawnej trasy mostu wiodącego na Ostrów Lednicki natrafiono na liczne ślady bitwy. Znaleziono między innymi militaria i hełm czeskiego wojownika. Odkryto też sterczące do wysokości paru metrów pale oraz łodzie zatopione pod ciężarem walącego się mostu.

Prawdopodobnie to właśnie na Ostrowie Lednickim Bolesław Chrobry przyjmował cesarza Ottona III, który stąd wędrował pieszo do Gniezna po drodze usłanej szkarłatnym suknem. Niestety niedługo później gród uległ zniszczeniu – stało się to podczas najazdu księcia czeskiego Brzetysława I w 1038 r. Zniszczony gród nigdy nie odzyskał już dawnego znaczenia.

Warto wspomnieć jeszcze o ciekawym znalezisku na lednickim cmentarzu. Archeolodzy odkryli na jego terenie kości kobiety gigantki, która mierzyła 215 cm, co w dawnych czasach było niesłychanym wzroste. Wszystkie osoby pochowane wokół gigantki ułożone zostały w osi wschód-zachód, w zgodzie z ówczesnymi wierzeniami, natomiast ją złożono do grobu z głową skierowaną na zachód. Groby z tego samego poziomu, w którym odkryto szkielet gigantki pochodzą z okresu od końca XII do początków XIV wieku. Wiemy, że w chwili śmierci kobieta miała nie więcej niż 25-30 lat. Ustalono, że cierpiała na różne choroby, w tym takie towarzyszące gigantyzmowi. Kim była? Czemu została pochowana w taki sposób? Jej tajemnicę niestety zabrała ze sobą historia…

Informacje praktyczne:

Muzeum na wyspie jest otwarte wt-pt 9-17, a w sb-nd 10-18. W poniedziałki nieczynne. Budynek muzeum na stałym lądzie czynne jest w tych samych godzinach. Ostatni prom na wyspę odpływa 40 minut przed zamknięciem muzeum. Czwartki są dniem bezpłatnym. W inne dni bilet do dwóch obiektów kosztuje 25 zł - normalny, 13 zł - ulgowy. Parking jest bezpłatny. Niedaleko Ostrowa Lednickiego są rezerwaty archeologiczne w Grzybowie (ok.34 km) i Gieczu (ok.36km).

Lokalizację pokazujemy w linku oraz na mapie zamieszczonej niżej.