sierpień 2023

Niecodzienne ukształtowanie terenu wzdłuż brzegów Nysy Łużyckiej wykorzystał na początku XIX wieku książę Hermann Ludwig Heinrich von Pückler-Muskau zakładając tu jeden z najrozleglejszych zespołów parkowych w Europie. Już w dzieciństwie spędził jakiś czas w zakładzie wychowawczym dla trudnych dzieci, gdzie w ramach obowiązków musiał uprawiać działkę ziemi. Tak mu się to spodobało, że po odziedziczeniu Mużakowa, w 1815 roku rozpoczął projektowanie i realizację Parku. Trwało to do końca jego życia.

Książe często podróżował i bywał na salonach europejskich. Słynął już wówczas z licznych romansów i ekscentrycznego zachowania. W 1817 roku ożenił się ze starszą o dziewięć lat Lucie Anną Wilhelminą von Pappenheim i dzięki jej posagowi mógł kontynuować rozwój Parku Mużakowskiego. Pomimo ślubu nie zaprzestał licznych romansów, które żona tolerowała.

Spacerując po parku poznajemy biografię księcia. Mijamy Łąkę Trzcin, Dąb Klementyny (Klementyna to jego matka), Ścieżki Cary (to z kolei pamiątka po młodej niewolnicy, którą kupił podczas swych podróży po Oriencie) oraz Dużą Drogę Helminy i Małą Ścieżkę Helminy (to hołd złożony książęcej pasierbicy – córce jego żony z pierwszego małżeństwa). Ścieżka Słowika upamiętnia romans księcia z popularną śpiewaczką operową Henriettą Sontag. Cóż, nazywano go Łużyckim Casanovą.

Oboje z żoną wspólnie projektowali założenie parkowe, które stało się ich pasją. W 1826 roku rozwiedli się. Ponieważ zaczęły wyczerpywać się ich środki finansowe, Lucie zaproponowała mężowi, aby znalazł sobie nową, bogatą żonę. W 1845 roku Pückler był zmuszony sprzedać posiadłość w Mużakowie i przenieść się z byłą żoną Lucie do Branitz koło Chociebuża, gdzie rozpoczął tworzenie kolejnego parku. Lucie zmarła w 1854 roku, a Pückler wkrótce powrócił do romansowego stylu życia. Zmarł 4 lutego 1871 roku, został pochowany w piramidzie na sztucznym jeziorze w Branitz. Swoje liczne podróże opisywał w listach i książkach.

2 lipca 2004 Komitet Światowego Dziedzictwa Kultury jednogłośnie uznał leżący na terenie gminy Park Mużakowski za obiekt światowego dziedzictwa kultury UNESCO. Park jest obecnie położony w Polsce i w Niemczech po obu stronach rzeki Nysy Łużyckiej. Jego powierzchnia to 728 ha. Mówi się, że park jest tak wielki, dlatego że książę wymyślił sobie, że przy takiej powierzchni będzie mógł przez nikogo nie niepokojony galopować nago konno.

Na polskim brzegu rozciąga się rozległy, pięćsethektarowy naturalistyczny park. Spacerując po wzniesieniach ma się wspaniały widok na bardziej uformowaną i zabudowaną część niemiecką.

Pierwszy twórca parku z koncepcji obejmującej ponad 700 ha, zdołał zrealizować nieco ponad 250 ha. Kolejnym właścicielem Parku Mużakowskiego był książę Fryderyk Niderlandzki, który kontynuował prace związane z tworzeniem parku. We wschodniej części parku powstało arboretum, w którym znajduje się prawie 3000 gatunków roślin drzewiastych i krzewiastych. Prace trwały aż do śmierci księcia w 1881.

W 1883 posiadłość przejęła rodzina von Arnim, która po odratowaniu funduszy Muskau kontynuowała dzieło swoich poprzedników. W latach 1886–1888 w miejscu, które przeznaczone było na wzniesienie kaplicy grobowej powstało mauzoleum dla zmarłej tragicznie żony hrabiego von Arnim. W 1945 rodzina von Arnim została wysiedlona z Muskau.

W czasie wojny park i wiele budynków parkowych uległo zniszczeniu w tym główna rezydencja, Nowy Zamek. W centralnej kompozycji parku w pierwszych latach XX wieku ustawiono pomnik ku czci jego twórcy księcia Hermana von Pücklera. Podczas działań frontowych na Nysie Łużyckiej zostały wysadzone dwa historyczne mosty przez rzekę: Most Podwójny odbudowany w 2003 oraz Most Angielski, którego odbudowa zakończyła się w roku 2011. W tym samym roku zakończyła się renowacja Mostu Arkadowego w polskiej części parku.

Informacje praktyczne:

W zamkowej kawiarni serwowane są lody, które podobno wymyślił sam książe Pückler.

Do parku po polskiej stronie przedostaniemy się zaczynając maszerować wewnętrzną uliczką wśród straganów. Możemy też samochód zostawić w pobliżu, przejść sobie mostem do Niemiec, a wrócić innym mostem na polską stronę robiąc kilku lub kilkunasto kilometrową pętlą.

Ze względu na ogromny obszar i chęć podziwiania wspaniałych widoków powinno się na to przeznaczyć, co najmniej 4-5 godzin. Warto rozważyć wycieczkę rowerową.

Dojazd pokazujemy w linku oraz na mapie zamieszczonej poniżej.