Zamek Gryf w Proszówce

marzec 2023

Zamek Gryf w Proszówce powstał prawdopodobnie pod koniec XIII wieku jako warownia książąt świdnickich strzegąca szlaku między Lwówkiem a Czechami. Zbudował ją jeden z wnuków Henryka Brodatego, książę głogowski Konrad lub książę jaworski Bolko I. Po wymarciu linii świdnickiej właścicielem zamku został król czeski Wacław IV, który w ramach zwrotu długów sprzedał dobra rycerzowi Beneszowi z Choustnik, a ten z kolei odsprzedał je Gotsche II Schoffowi władającemu Chojnikiem i Starą Kamienicą.

W XVII wieku zamek był oblegany dwukrotnie przez Szwedów. Za pierwszym razem w 1639 obronił się, ale już sześć lat później został zdobyty i wojska szwedzkie rządziły zamkiem przez pięć lat. Po kolejnych prawie stu latach zamek zajęły wojska pruskie i z czasem w 1778 roku uczyniły z niego twierdzę. Postępujące przez lata zniszczenia spowodowały, że Schaffgotschowie opuścili swoją siedzibę, a zamek pod koniec XVIII wieku zaczął popadać w ruinę. Materiał, z którego zbudowana była warownia, a był nim czarny bazalt, posłużył do budowy sąsiedniego folwarku.

Jak z wieloma takimi zabytkami, tak i z tym związana jest legenda. Rządził nim przed laty straszny zbójnik zwany Czarnym Krzysztofem, czyli Christof von Reisewitz. Podobno jedynymi osobami, którym pozwalał ujść z życiem były te, które potrafiły pisać. Ściągał podwójne opłaty od mieszczan z Mirska i Gryfowa, a jego zbójecka sława sięgała aż po Pomorze. Kiedy go schwytano i wieszano w Legnicy miał podobno powiedzieć, że nie należy ufać książętom, których mowa jest piękna, ale fałszywa. Być może jego długoletnie zbójowanie miało związek z bogatym protektorem, który gwarantował Krzysztofowi bezkarność.

Ruiny położone są na wysokim wulkanicznym wzgórzu (462 m n.p.m.). To własność prywatna z ograniczoną możliwością zwiedzania. My zastaliśmy kilka lat temu otwartą bramę i skorzystaliśmy z okazji. W październiku 2022 pojawiły się informacje o pozwoleniu konserwatora zabytków na rekonstrukcję budynku bramnego wg koncepcji przedstawionej przez właściciela. Co z tego wyjdzie? Zobaczymy. Oby skutkiem było uratowanie tego zabytku i udostępnienie go dla turystów.

Informacje praktyczne:

Niestety brak możliwości zwiedzania tego obiektu. Wewnątrz trwają prace i planowane jest wpuszczanie minimalnej liczby grup zwiedzających w sezonie letnim. Zobaczymy co z tego wyjdzie.

Lokalizację przedstawiamy w linku oraz na mapie zamieszczonej niżej.