Siewierz niekupiony za kieszonkowe

marzec 2023

Kilkanaście lat temu wędrując szklakiem „Orlich Gniazd” trafiliśmy z dziećmi do Siewierza. Ruiny zamku tak zachwyciły naszego syna, że za zaoszczędzone pieniążki z kieszonkowego był gotów je kupić i pytał czy mu wystarczy.

Cóż, nie wystarczyło, więc właścicielem został kto inny . Może i dobrze, bo mieliśmy okazję być w zeszłym roku tam ponownie i w porównaniu do dawnych lat widzimy pozytywne zmiany. Miejsce ożyło. Trafiliśmy akurat na imprezę na terenie zamku i naukę tańca dawnego. Pojawił się taras artyleryjski, koszokopy, można przejść wokół zamku, wejść do piwnic, na zamkową wieżę. Odrestaurowano zwodzony most wiodący do bramy wjazdowej. Dla porównania zamieściliśmy też zdjęcia sprzed lat. Pewnie łatwo zauważysz różnicę.

Odbudowa zamku wciąż trwa i liczymy, że za kilka lat kolejne zmiany będą widoczne.Siewierz ze swoją długą historią na to zasługuje.

Już w pierwszych latach XIII wieku był siedzibą kasztelanii. Od końca XII do połowy XV stulecia rządzili tutaj książęta śląscy, którzy wznieśli miejscowy zamek. W 1443 roku księstwo stało się przedmiotem aktu kupna i sprzedaży: sprzedającym był książę cieszyński Wacław I, kupował Zbigniew Oleśnicki, biskup krakowski. Od tego czasu, aż do końca XVIII wieku, księstwo siewierskie przeszło pod panowanie biskupów krakowskich, którzy kontynuując świecką władzę książąt cieszyńskich przyjęli tytuł książąt siewierskich - „dux Severie”.

Siedzibą książąt-biskupów stał się gotycki, murowany zamek, który powstał w XIV wieku na miejscu drewnianej warowni z końca wieku XIII. Pod rządami duchownych zamek zaczął pełnić rolę administracyjnej i politycznej siedziby Księstwa Siewierskiego. Mieściły się tutaj siedziby ówczesnych urzędów: starosty, kanclerza i sędziów. W tym okresie zamek został rozbudowany. Biskupi krakowscy dążyli do nadania mu renesansowego wystroju poprzez wyburzenie stołpu oraz budowę skrzydła zachodniego i południowego, co nadało zamkowi charakteru rezydencjonalnego. Z biegiem czasu wzmocniono również funkcje militarne budowli poprzez budowę wieży ogniowej, barbakanu i murów obronnych, okalających zamek u jego podstawy. Obiekt został przystosowany do wykorzystania broni palnej, na stałe wyposażono go w 10 armat. Mury obronne oblewała fosa zasilana wodami z pobliskiej Przemszy.

Po decyzji Sejmu Wielkiego o włączeniu księstwa siewierskiego do Polski zamek opustoszał. Wnet popadł w ruinę. Walory obronne zamku były kilkakrotnie sprawdzane. W 2 połowie XV wieku oblegali go książęta śląscy, wrogo nastawieni do biskupa Oleśnickiego. W 1655 roku dotarli tu Szwedzi. W czasie potopu szwedzkiego stacjonowały tutaj wojska Stefana Czarnieckiego, a podczas Konfederacji Barskiej oddziały Kazimierza Puławskiego. Od XVII w. w zamku działał budzący grozę Trybunał Siewierski. Szafowano tu gęsto wyrokami śmierci, dlatego ukuto powiedzenie: „Bij, kradnij, zabijaj, ale Siewierz omijaj”!

W trakcie III rozbioru Polski ziemie byłego Księstwa Siewierskiego trafiły pod zabór pruski, a na zamku urządzono manufakturę sukienniczą. Niedługo potem, w 1815 roku, zostały one wcielone do Królestwa Kongresowego.

W XIX wieku zamek mógł przestać istnieć, a wszystko za sprawą tego, że wystawiono go na licytację. Miał zostać rozebrany, a cegły oddano by jako materiał rozbiórkowy. Ruiny zakupił jednak Gustaw Nordman, a następnie przekazał nieruchomość bratu Gabrieli Zapolskiej z zastrzeżeniem, że nie wolno ich rozebrać. Dzięki jego działalności obiekt udało się ocalić. Następnie, w 1918 roku zamek stał się własnością gminy, później objęto go opieką prawną, a w latach 60. minionego wieku wpisano do rejestru zabytków.

Informacje praktyczne:

W sezonie (maj - wrzesień) Zamek można zwiedzać od poniedziałku do piątku w godz. od 10.00 do 15.00 (ostatnie wejście na Zamek możliwe jest do godziny 14.30). W weekendy w godz. od 10.00 do 18.00 (ostatnie wejście na Zamek możliwe jest do godziny 17.30). We wrześniu odwiedzając zamek może traficie na Juromanię z mnóstwem atrakcji.

Lokalizację pokazujemy w linku oraz na mapie zamieszczonej niżej.