Tuczno i Wedlowie

lipiec 2023

Wracając z zachodniej Polski, miłośnicy zwiedzania zamków powinni zajechać do miejscowości Tuczno. Nazwa miasta wywodzi się od wyrazu „tłusty” (tuczny), co również może znaczyć „tuka”, a więc wody obfitujące w ryby. Do dziś okoliczne jeziora są rajem dla wędkarzy. W czasach Bolesława Krzywoustego był to pograniczny grodek obronny Pomorzan, który później wszedł w skład Wielkopolski, a na przełomie XIII i XIV wieku znalazł się w rękach Brandenburgii. Z tego okresu pochodzą pierwsze wzmianki pisane o Tucznie. Właścicielem miejscowości został wtedy rycerski ród Wedlów – było to w 1305 roku.

W 1331 roku Tuczno otrzymało brandenburskie prawa miejskie. Wówczas istniał już kościół, a około 1338 roku Wedlowie zbudowali murowany zamek na naturalnym wzniesieniu pomiędzy jeziorami Tuczno i Zamkowe, który stał się ich rodową siedzibą na prawie 400 lat.

Zamek w Tucznie wzniesiony został przez Ludka von Wedla. W późniejszych wiekach ród Wedlów się spolonizował. Do nazwiska dodano drugi człon: Tuczyński. 30 lat po wybudowaniu zamku Wedlowie stali się lennikami króla polskiego Kazimierza Wielkiego.

Cesarz Karol V twierdził, że zamek w Tucznie jest jednym z dwunastu najsilniej ufortyfikowanych obiektów na wschód od linii Odry, a wtedy nie otaczała go jeszcze fosa. Rok przed bitwą pod Grunwaldem Krzyżacy najechali Ziemię Wałecką. Wprawdzie zniszczyli miasto Tuczno, jednak samego zamku nie zdobyli. Niestety w 1458 roku podczas wojny trzynastoletniej Krzyżacy zdobyli warownię, a po złupieniu spalili.

Od 1546 roku przyjął się tu luteranizm, ale za sprawą Krzysztofa von Wedel-Tuczyńskiego Tuczno ponownie staje się katolickie. To on w 1602 roku sprowadził do miasta jezuitów. Wnuk Krzysztofa, Stanisław III Tuczyński, wsławił się w 1673 roku podczas drugiej bitwy chocimskiej z Turkami, powstrzymując natarcie dużego oddziału tureckiego. Wojsko polskie dowodzone przez Jana Sobieskiego odniosło wówczas zwycięstwo.

W 1717 roku, po śmierci Andrzeja Wedla-Tuczyńskiego zamek w Tucznie​ przestał należeć do rodziny Wedlów. Rozparcelowano go pomiędzy licznych spadkobierców. Często zmieniający się właściciele doprowadzili rezydencję do upadku.

Na początku XX wieku zdewastowany zamek został zaadaptowany na szpital. Podczas walk na Wale Pomorskim w czasie II wojny światowej budynek zostaje częściowo uszkodzony, a po zakończeniu wojny pożar w 1947 roku doprowadza go do ruiny.

Zamek został jednak odbudowany przez szczecińskie Pracownie Konserwacji Zabytków i obecnie znajduje się w nim dom wczasowy Stowarzyszenia Artystów RP. Podczas naszej wizyty teren wokół zamku był wypełniony dziećmi spędzającymi tu kolonie.

Tuż przed wejściem na teren zamkowy, po prawej stronie stoi kościół Wniebowstąpienia NMP. Jest to XVI-wieczna świątynia z barokowym wystrojem wnętrza. Obok można zaparkować samochód.

Informacje praktyczne:

Wokół Tuczna położonych jest kilka jezior: Liptowskie, Lubicz Wielki, Proboszczowskie, Strzeleckie, Tuczno. Jest też kilka pensjonatów i pól namiotowych, dużo gospodarstw agroturystycznych oraz stanice harcerskie.

W pobliżu przebiegają też szlaki piesze biegnące częściowo po Drawieńskim Parku Narodowym.

Szlak czerwony: Człopa PKS – Drawieński Park Narodowy – Martew – Tuczno – Strzaliny – Zdbowo – Mączno – J. Bytyń – Nakielno – Wałcz – Nadarzyce = 100 km.

Szlak zielony : Tuczno – Martew – Brzeźniak – Golin – Człopa – Przelewice Żelichowo = 30 km.

Szlak żółty: Tuczno PKS – plaża – pole namiotowe „u Szymona” – rynek – kościół – młyn – stanica ZHP – dookoła Jezioro Tuczno – Urząd Miejski – Tuczno PKS = 12 km.

Szlak niebieski: Tuczno Rynek – Nadleśnictwo – droga Tuczno–Jeziorki – mostek – pole namiotowe (Cypel) – Tuczno = 8,5 km.

​ Szlak czarny: Nakielno – Próchnowo – Piecnik – Toporzyk – Wierzchowo Pom. = 44 km.

W zamku funkcjonuje hotel oraz kawiarnia ze wspaniałym tarasem widokowym.

Lokalizację przedstawiamy w linku oraz na mapie zamieszczonej niżej.