Zwierzyniec – serce Roztocza: kościół na wodzie, browar i malownicze stawy

lipiec 2026

Zwierzyniec to urokliwe miasteczko w województwie lubelskim, położone w Roztoczańskim Parku Narodowym (RPN), często nazywane „sercem Roztocza”. Otoczone lasami, stawami i rzeką Wieprz, łączy bogatą historię magnacką z wyjątkowymi walorami przyrodniczymi. Jest idealną bazą dla miłośników natury, historii i spokojnego wypoczynku.

Początki Zwierzyńca sięgają 1593 roku, kiedy Jan Zamoyski, hetman wielki koronny i kanclerz, nabył włość szczebrzeską i włączył te tereny do Ordynacji Zamojskiej. Nazwa pochodzi od „zwierzyńca” – ogrodzonego terenu łowieckiego z dzikimi zwierzętami (m.in. żubrami, tarpanami). Początkowo była to osada myśliwska z dworem.

W XVII wieku Zwierzyniec stał się letnią rezydencją Zamoyskich. Szczególną rolę odegrała tu Maria Kazimiera d’Arquien (Marysieńka), żona III ordynata Jana „Sobiepana” Zamoyskiego, późniejsza królowa jako żona Jana III Sobieskiego. Na jej życzenie powstał staw z wyspą i teatrem na wodzie, po którym pływano gondolami. Prace hydrotechniczne wykonali podobno jeńcy tatarscy i tureccy.

Na początku XIX wieku Zwierzyniec stał się centrum administracyjnym Ordynacji. Powstały tu klasycystyczne budynki zarządu, browar, fabryka maszyn rolniczych (pierwsza tego typu w Polsce), tartak i inne zakłady. Miasteczko rozwinęło się przemysłowo. Prawa miejskie otrzymało dopiero w 1990 roku. Dziś jest popularną destynacją turystyczną dzięki bliskości RPN (założonego w 1974 r.).

Główną atrakcją Zwierzyńca jest Kościół na wodzie (św. Jana Nepomucena). To absolutna wizytówka Zwierzyńca – barokowa świątynia z lat 1741–1747 na wyspie Stawu Kościelnego, połączona z lądem mostem. Początkowo był to teatr/altana ufundowany przez Marysieńkę.

Tomasz Antoni Zamoyski i jego żona Teresa z Michowskich przekształcili go w kościół jako wotum dziękczynne za narodziny syna Klemensa i powrót do zdrowia ordynata. Wnętrze zdobią polichromie Łukasza Smuglewicza, a fasadę herby Zamoyskich i Michowskich. Co roku w maju odbywa się tu widowiskowa procesja na łodziach wokół kościoła. Miejsce jest wyjątkowo fotogeniczne, zwłaszcza o zmierzchu. Kościół stoi na dębowych palach wbitych w dno stawu.

W pobliżu kościoła znajduje się budynek Browaru Zwierzyniec. To zabytkowy browar z lat 1805–1806, założony przez Stanisława Kostkę Zamoyskiego. Nadal działa (w dzierżawie Perły), warzy piwo Zwierzyniec (m.in. Pils i Premium). Można zwiedzać historyczną część z przewodnikiem (warto rezerwować), degustować piwo na dziedzińcu i uczestniczyć w letnich wydarzeniach kulturalnych, w tym Letniej Akademii Filmowej. To jeden z najstarszych czynnych browarów w Polsce.

Kolejnym miejscem, które trzeba koniecznie odwiedzić są Stawy Echo. To kompleks stawów (ok. 39–40 ha) na terenie RPN, utworzony w latach 1920–1934 na mokradłach dorzecza Świerszcza. Największy staw to popularne kąpielisko z piaszczystą plażą, drewnianymi kładkami wśród sosen, pomostami i platformami widokowymi. Okolica zachwyca wydmami śródlądowymi i ptactwem wodnym. To idealne miejsce na relaks latem.

Inne warte uwagi miejsca to Park Zwierzyniec (Zwierzyńczyk) z historycznym układem wodno-pałacowym, budynki zarządu Ordynacji i Pałac Plenipotenta (siedziba dyrekcji RPN, willa w stylu szwajcarskim) oraz Muzeum RPN z ekspozycjami przyrodniczymi.

Zwierzyniec to wyjątkowe połączenie historii, architektury i przyrody oraz dobra baza do zwiedzania całego Roztocza (Zamość ok. 30 km, Szumy na Tanwi, Krasnobród).

Niestety w szczycie sezonu (lipiec–sierpień) na Stawach Echo bywa tłoczno, ograniczona oferta gastronomiczna i noclegowa powoduje, że przed lokalami tworzą się kolejki, a zjedzenie obiadu wymaga długiego oczekiwania. Poza tym niektóre atrakcje (np. zwiedzanie browaru) wymagają rezerwacji.

W Zwierzyńcu jest wiele pomników, m.in. jedyny w Polsce pomnik szarańczy (z 1711 roku) czy pomnik psa Marysieńki.

Oprócz atrakcji w samym Zwierzyńcu, Roztoczański Park Narodowy i sąsiednie rezerwaty oferują wyjątkowe cuda natury, zwłaszcza malownicze „szumy” – serie małych wodospadów i progów skalnych na roztoczańskich potokach.

Najbardziej znane są Szumy na Tanwi (rezerwat „Nad Tanwią” koło Suśca). To najsłynniejsza atrakcja – ponad 20–24 skalne progi i kaskady na rzece Tanew na odcinku kilkuset metrów. Drewniane kładki i mostki prowadzą przez sosnowy las wzdłuż wartkiego nurtu. To jedno z najbardziej fotogenicznych i popularnych miejsc na Roztoczu.

Inną atrakcją jest Wodospad Jeleń (na dopływie Tanwi). To najwyższy naturalny wodospad Roztocza – ma ok. 1,5 m wysokości i 9 m szerokości. Położony w malowniczym lesie świerkowym. Jest pięknym zwieńczeniem spaceru wzdłuż Tanwi.

Warto zobaczyć rezerwat Czartowe Pole. Ten rezerwat nad rzeką Sopot oferuje dzikie, nieregularne kaskady i szumy w głębokiej, zalesionej dolinie oraz romantyczne ruiny XVIII-wiecznej papierni. Miejsce jest nieco mniej zatłoczone niż Szumy na Tanwi, ale równie magiczne – idealne na spokojny spacer ścieżką przyrodniczą.

Zwierzyniec to prawdziwe „serce” Roztocza – szum wody, zapach lasu i unikalny krajobraz sprawiają, że wraca się tu chętnie, ale my proponujemy wizytę raczej po ścisłym sezonie.

Niezależnie, czy szukasz romantycznego widoku kościoła na wodzie o zachodzie słońca, orzeźwiającego piwa z browaru, czy relaksu nad stawem – znajdziesz tu coś dla siebie. Warto zostać dłużej niż jeden dzień!

Informacje praktyczne:

Dojazd samochodem do Zwierzyńca ok. 30 km od Zamościa, 95 km od Lublina. Parkingi dostępne (np. przy browarze czy stawach).

W pobliżu dużo agroturystyk, pensjonatów, domków i pól namiotowych. Rezerwuj z wyprzedzeniem w sezonie.

W pobliżu Zwierzyńca odbywają się spływy kajakowe Wieprzem i znajdują się szlaki rowerowe (m.in. Green Velo).

Atrakcje Roztoczańskiego Parku Narodowego są położone w odległości kilkunastu kilometrów od Zwierzyńca i świetnie uzupełniają wizytę w miasteczku. Najlepiej odwiedzać je rano lub poza weekendami, aby uniknąć tłumów. Szlaki są łatwe, ale warto mieć wygodne obuwie (latem sandały do brodzenia).

Bilety do RPN kupisz w centrum edukacyjnym przy Stawach Echo lub online. Szlaki są dobrze oznaczone.

Najlepszy czas na wizytę to maj–wrzesień (kąpiel, procesje, festiwale). Zimą dużo spokojniej, ale mniej otwartych atrakcji. Byliśmy tu również w listopadzie.

Warto spróbować lokalnego piwa, pierogów z kaszą gryczaną, dań z dziczyzny, miodów roztoczańskich i sękacza. Restauracje i karczmy w centrum i przy browarze.

Polecane dla rodzin: plaża na Echo, spacery po parku, muzeum RPN (przyjazne dzieciom).

Lokalizację obiektów przedstawiamy w linku oraz na mapie zamieszczonej poniżej.