Pałac w Żyrowej - najdroższy prezent ślubny

listopad 2025

Historia pałacu w Żyrowej sięga średniowiecza. Początki osady i pierwszej siedziby sięgają przełomu XIII i XIV wieku, gdy około 1285 roku książę Bolesław Opolski nadał dobra żyrowskie cystersom z Jemielnicy. Zakonnicy wybudowali wówczas murowany klasztor, który stał się podstawą późniejszej rezydencji.

W 1361 roku wieś wraz z klasztorem trafiła w świeckie ręce, a od 1447 roku stała się rodową siedzibą rodziny von Zyrowskich (Żyrowskich), którzy wznieśli tu zameczek obronny. Losy pałacu zmieniły się w czasie wojny trzydziestoletniej. Majątek należący do Jerzego Fryderyka Żyrowskiego walczącego po stronie protestantów przeciwko katolickim Habsburgom został skonfiskowany, a zabrane dobra kupił baron Melchior Ferdynand von Gaschin (Gaszyński), starosta opolsko-raciborski i podkomorzy cesarski. W latach 1631–1644 na ruinach zameczku wzniósł on wczesnobarokową rezydencję – jedną z największych budowli tego stylu na Opolszczyźnie.

Obok rezydencji w XIV wieku wybudowano kościół św. Mikołaja, który w późniejszych latach przebudowano w stylu barokowym. Wewnątrz znajdują się barokowe organy i grobowce rodów von Gaschin i von Francken-Sierstorpff. Jest też renesansowa chrzcielnica i gotycka rzeźba Madonny.

Ród Gaschinów, znany z fundacji sanktuarium na Górze Świętej Anny, posiadał pałac do 1852 roku, a później właściciele zmieniali się dość często. W 1892 roku pałac trafił w ręce amerykańskiego milionera Edwina F. Knowltona. Bogacz kupił go jako prezent ślubny dla córki Mary, która została żoną hrabiego Johanna von Francken-Sierstorpffa. Do posagu dodał pół miliona ówczesnych niemieckich marek. Był to jeden z najbardziej luksusowych ślubnych darów w historii regionu. W 1905 roku odwiedził go wielki książę Meklemburgii, a rok później cesarz Wilhelm II, kolega hrabiego z czasów studiów w Bonn. Pałac stał się wtedy salonem śląskiej arystokracji.

W czasie II wojny światowej mieściło się tu tajne archiwum wojskowe hitlerówców, co ocaliło budynek przed zniszczeniami.

Po II wojnie światowej, w 1945 roku, pałac został znacjonalizowany i zdewastowany przez Armię Czerwoną. Początkowo służył jako PGR, a od lat 50-tych jako sanatorium i prewentorium dla dzieci zagrożonych gruźlicą (do 1982 roku). W latach 80-tych popadł w ruinę. Od 2012 roku należy do prywatnego przedsiębiorcy ze Strzelec Opolskich, Joachima Wiesiolleka, który w 2017 zainicjował remont.

Wokół pałacu ok. 10 hektarów zajmuje park w stylu angielskim ze stuletnimi dębami, lipami i platanami oraz stawem z wyspą i ruinami oranżerii.

Podczas III powstania śląskiego w 1921 roku powstańcy zajęli pałac jako kwaterę. Przebierali się w ubrania hrabiego, plądrowali piwnice z winem i... tańczyli w wielkiej sali balowej. Hrabia uciekł do Niemiec, a pałac nigdy nie odzyskał dawnego blasku.

Na dziedzińcu widnieje inskrypcja "Posteris meaeque familiae aedificavi" – "Zbudowałem to dla potomnych i mojej rodziny" i obecnie faktycznie pałac odzyskuje dawny blask i cieszy potomnych. Jak wygląda możecie zobaczyć na naszych zdjęciach, a po zakończeniu remontu będzie jeszcze atrakcyjniejszy. O ogromie wykonanych prac niech świadczy fakt, że na sam dach sprowadzono dachówkę 20 tirami.

Obiekt jest własnością prywatną i nie jest w pełni dostępny dla turystów, ale wkrótce jest planowane otwarcie centrum hotelowo-konferencyjnego z możliwością zwiedzania.

Informacje praktyczne:

Pałac w Żyrowej znajduje się przy ul. Korfantego 5, 49-332 Żyrowa.

Samochodem dojazd z Opola zajmuje ok.40–50 min. Parking przy pałacu (bezpłatny, ale ograniczony podczas remontu).

Obecnie zwiedzać można tylko z zewnątrz. Do czasu otwarcia obiektu w Żyrowej nie ma innych hoteli, ale w Górze Świętej Anny (5 km) są pensjonaty i hotele od ok.150 zł/noc.

Lokalizację przedstawiamy w linku oraz na mapie zamieszczonej niżej.