maj 2023

Często się zdarza, że miejsca, które nie są udostępniane do zwiedzania, budzą większą ciekawość niż te ogólnodostępne. Tym razem, dzięki uprzejmości osoby opiekującej się obiektem, odwiedziliśmy pałac w Drogoszach.

Drogosze to wieś, która pierwotnie należała do saksońskiego rodu Wolffersdorffów. Na ziemi otrzymanej od zakonu krzyżackiego Konrad von Wolffersdorff w 1361 roku założył osadę Groß Wolfsdorf (pol. Wilkowo Wielkie). Później władała tymi ziemiami rodzina von Rautter, która w latach 1596–1606 wybudowała tu pierwszą rodową rezydencję, otoczoną parkiem krajobrazowym. Na terenie lasu o powierzchni 76 ha znajdowała się hodowla danieli, które były prezentem od polskiego króla Jana II Kazimierza Wazy.

Niestety pałac w 1690 roku doszczętnie spłonął od uderzenia pioruna. Majątek, jako wiano po ślubie hrabiego Bogusława Fryderyka von Dönhoffa z córką rodziny von Rautter, przeszedł w ręce pruskiego rodu szlacheckiego von Dönhoff. To Bogusław Fryderyk wybudował w latach 1710–1714 pałac, który w nieco zmienionej formie możemy podziwiać do dziś. Nazwę majątku zmieniono na Dönhofstadt, a wieś nadal pozostawała Wilkowem. Obiekt w Drogoszach był stylizowany na głównej siedzibie rodu Dönhoffów mieszczącej się we Friedrichstein koło Królewca – niestety ten obiekt już nie istnieje. Była to największa rodowa rezydencja na Mazurach.

Budowla miała niemal 100 metrów długości, 365 okien i 52 pokoje. Pałac zaczął być nazywany „wschodniopruskim Wersalem”, a na przestrzeni wieków bywali tu znamienici goście: Napoleon I, Wilhelm II, królowa Prus Elżbieta Ludwika, żona Fryderyka Wilhelma IV, czy Paul von Hindenburg, przyszły prezydent Republiki Weimarskiej.

Po lewej stronie pałacu dobudowano kaplicę, a od strony ogrodu założono oranżerię, która pełniła także funkcję ogrodu zimowego. W prawym skrzydle znalazły się apartamenty dla gości oraz teatr. W pałacu zgromadzono wspaniałą kolekcję bezcennych dzieł sztuk, wśród których znajdowały się m.in. flamandzkie arrasy, chińskie wazy, duża kolekcja egzotycznych motyli czy zawierająca kilka tysięcy woluminów biblioteka.

Przypałacowy park krajobrazowy z mnóstwem mostków i kładek dochodził aż do przepływającej w pobliżu rzeki Guber. Znajdowały się tu liczne stawy (największy o powierzchni ponad 47 ha) i dwie niewielkie sztuczne wyspy.

Po śmierci hrabiny Angeliki zu Dohna-Lauck majątek przejęła jej siostrzenica, hrabina Marianna Stolberg-Wernigrode. W rękach tego rodu pałac pozostawał do końca II wojny światowej, a ostatnim właścicielem majątku był Albrecht Graf zu Stolberg-Wernigerode (1886–1948). W tym czasie dobudowano do kaplicy mauzoleum, które możecie zobaczyć na zdjęciach.

Pałac przetrwał wojnę w stosunkowo dobrym stanie. W 1945 roku w pałacowych budynkach mieściły się biura NKWD. Cenne dzieła sztuki zostały w większości rozkradzione, a nieliczne eksponaty trafiły do Muzeum Warmii i Mazur w Olsztynie. Księgi z biblioteki pałacowej znalazły się w zbiorach toruńskiego uniwersytetu.

W latach 1954–1991 w pałacu mieścił się Ośrodek Szkolenia Rolniczego, który przygotowywał traktorzystów. Budynki folwarczne były użytkowane przez tutejszy PGR, który prowadził w nich mieszalnię pasz. W 1991 roku majątek został wystawiony na sprzedaż i od 1993 roku pozostaje w rękach prywatnych.

Początkowo kupił go olsztyński biznesmen, który przedstawił gminie plan ratowania pałacu. Przez 5 lat naprawił jednak tylko cieknący dach. Później pałac kupił Roman Romanowski – rolnik, który razem z braćmi zaczynał od niewielkiego gospodarstwa, by po kilkunastu latach stać się milionerem. Wraz z posiadłością przejął zobowiązania poprzednika. W planach było utworzenie muzeum, sali koncertowej, stadniny koni i organizacja wystaw malarskich i rzeźbiarskich. W podziemiach miała powstać sala bilardowa oraz kręgielnia. Niestety na razie skończyło się na planach. Nasze zdjęcia prezentują stan obiektu w roku 2016, ale przez ostatnie lata jego wygląd niewiele się zmienił.

W pobliżu pałacu znajduje się zabytkowy kościół z końca XIV wieku ufundowany przez Konrada von Wolfsdorffa. Przez wieki w jego kryptach chowani byli właściciele majątku. W XVI wieku kościół był w posiadaniu jednego z pierwszych wydań „Biblii Lutra”. W 1945 roku kościół uległ dewastacji, a wnętrza służyły jako magazyn ziemniaczany. Dopiero w 1965 roku dokonano remontu, obiekt przejęli katolicy i kościół znowu nabrał blasku.

Informacje praktyczne:

Obiekt nie jest udostępniony do zwiedzania, ale opiekuje się nim pani mieszkająca w pobliskim budynku, która pozwala turystom obejrzeć wnętrza.

Lokalizację pokazujemy w linku oraz na mapie zamieszczonej niżej.